پێكهێنان و پێكنەهێنانی حكومەت بۆ پارتی و یەكێتی وەك یەكە

دیمانەی بۆپێشەوە لەگەڵ هاوڕێ عەلی مەحمود سەبارەت بەپرسی “پێكهێنانی حكومەت و پەرلەمان و ئاینندەی سیاسی كوردستان” بۆپێشەوە: نزیكەی دوو ساڵە هەڵبژاردن! كراوە، بەڵام نەتوانراوە حكومەت پێك بێت و پەرلەمان كارا بكرێتەوە، هیشتاش هێزە براوەكانی هەڵبژاردن!! نەك نزیك نین لە پیكهینانی حكومەت و كاراكردنەوەی پەرلەمان، بەڵكو كۆبونەوەی نێوانیشیان سەخت بووە، هۆكاری ئەمە چییە؟

عەلی مەحمود: پێكهێنان و پێكنەهێنانی حكومەت بۆ پارتی و یەكێتی وەك یەكە، ئەوان هەر یەكەیان زۆنی تایبەت بە خۆیان هەیە و بودجە كە ئەساسی پایەی دەسەڵاتیانە 43 بە 57 دابەشیان كردووەو حكوومەتێكی كاربەڕێكەریان هەیە, زیانی بۆ پەزەكان نییە ئەو ناوەی هەبێت، پاراستنی ئەم ململانێیە بۆ ئیستهلاكی ناوخۆییە, دەنا لە سەرەوە تەنسیقیان هەیە, ئەوەی دیكە بۆراگرتنی ئەندامان و لایەنگرانیان و راگرتنی دڵی ئەو وڵاتانەیە كە پاشكۆیەتیان دەكەن كە توركیاو ئێرانە, دەنا جیاوازیان نییە لە میتۆدی حوكمڕانی, ئەم حكومەتە كار بەڕێكەرە كارەكانی ئەوان وەك خۆی بەڕێدەكات و بەرژەوەندییان دەپارێزێت، ناو گرنگ نییە.

بۆپێشەوە: لەگەڵ ئەوەدا نزیكەی دووساڵە پەرلەمان نییە، حكومەت!! كار بەڕێكەرە، كەچی دۆخی سیاسی كوردستان هیچ ئاڵوگۆرێكی بەرجەستەی بەسەردا نەهاتووە، ئەوە بۆچی دەگەڕێتەوە، ئایا حكومەت و پەرلەمان هەبن یان نەبن، هیچ لە دۆخی سیاسی كوردستان ناگۆرێت؟ بە راستی وەكو دەوتریت حكومەت و پەرلەمان بەمانای وشە، كارتۆنین؟

عەلی مەحمود: پەرلەمان دەزگایەكی مشەخۆرە, تەنها هەندێك نمایشی درۆینەی سیاسی لە پێناو دەنگ كۆكردنەوەی تێدا ئەنجام دەدرێت, چوارساڵ جارێك كۆمەڵێك موچە باڵا لە رێگەوەی دادەمەزرێت و كۆمەڵێكیش خانەنشین دەكرێت, 98%ی ئەوانە ئیتر كەس نایان بینێتەوە, گرنگ ئەوان موچە باشەكە لە گیرفان بنێن و جار جارە درۆیەك بۆ خەڵك بكەن.

بۆپێشەوە: هەندێك دەڵین دۆخی سیاسی كوردستان توشی چەقبەستووی سیاسی بووە و هۆكارەكەی بۆ نەبوونی حكومەت و پەرلەمان و ڕیك نەكەوتنی پارتی و یەكێتی دەگێرنەوە، بەراستی هۆكاری چەق بەستوویی سیاسی هەرێم نەبوونی حكومەت و پەرلەمان و ڕیكنەكەوتنی پارتی و یەكێتییە، یان هۆكاری بناغەیی تر؟

عەلی مەحمود: چەقبەستوویی هۆكارەكەی قەیرانی دەسەڵاتدارێتیە كە ناتوانێت وەڵام بە داخوازی خەڵك بداتەوە, 12 ساڵە موچە لە جێگای خۆی راوەستاوە, هێزی كڕینی ئەم سوپای موچە خۆرە زیاتر لە نیوەی خۆی لە دەست داوە, چونكە بە پێی هەڵئاوسان موچە بەرز نەبۆتەوە, تۆ سەیر بكە ئەگەر لانی كەم هەڵئاوسان 4% بێت ساڵانە, كە من ئاماری وردم لە بەردەست نییە, ئەوا موچە 48%ی نرخی خۆی لە دەستداوە, لە پاڵ ئەو هەموو مانگەی لێی بڕاوە ئەمە كارەساتە, كەرتی گشتی وێران كراوە, ئازادی سیاسی نەهێڵراوە, دەسەلاتی بنەماڵەیی تەواو چەسپیووەو بێ تام بووە.

بۆپێشەوە: دوای هەڵبژاردنی عەلی زەیدی و پیكهینانی كابینەی تازەی حكومەت لەبەغد، ئاییندەی ناسیونالیزمی كورد و حكومەت و پەرلەمانی هەرێم چۆن دەبینن؟

عەلی مەحمود: پەیوەستە بە ئاستی پەیوەندی ئەو كابینەیە بە ئەمەریكا و رۆژئاواوە، تا متمانە زیاتر بە دەست بێنێت, پێگەی دووپارتی دەسەڵاتدار لاوازتر دەبێت, هەر وەك شەرع و سووریاو ئەمانیش شەرعیەتی خۆیان لە ولاتانی ئیقلیمی و رۆژئاوا بە تایبەت ئەمەریكاوە بە دەست دەهێنن, شەرعیەتی جەماوەری تەنها هەڵبژاردنە عەیب دارەكەیانە.

بۆپیشەوە: دەكرێت دەسەڵاتی حزبی و بنەماڵەیی و چەكداری، بە راستی خوازیاری پێكهێنانی حكومەت و پەرلەمانێكی شیوە باوی بورژوای بن، یان ئەم فۆرم و ئەلگۆیەی دەسەڵات خۆیان كۆسپی بەردەم پێكهێنانی حكومەت و پەرلەمانن؟

عەلی مەحمود: ئەمانە ناتوانن حكومەتێك پێك بهێنن وەڵام بە ئەنجامی هەڵبژاردن بدەنەوە, ناشتوانن حكوومەتێكی بۆرجوازی مۆدێرن بە پێی قەواعیدی دیموكراتی سەرمایەداری پێك بهێنن، ناتوانن ئەنجامی هەڵبژاردنە نا دادپەروەرییەكەی خۆیان بكەنە پێوەر بۆ دەسەڵاتداریی لە كوردستان, هەرچەندە هەڵبژاردنێكی نا دادپەروەرانەیە بە هەموو پێوەرێك, پارەو هێز و پاشكۆیەتی بۆ وڵاتانی ئیقلیمی ژمارەی كورسییەكان یەكلا دەكەنەوە.

بۆپێشەوە: زۆر لە بەرپرسانی حزبی و حكومی باسی مەترسی لەسەر قەوارەی سیاسی هەرێم دەكەن، ئایا بە كردەوە مەترسییەك لەسەر قەوارەی سیاسی هەرێم هەیە، یان ئەوەی دەوترێت مەترسیە لەسەر دەسەڵاتی پارتی و یەكێتی؟ عەلی مەحمود: منیش پێم وایە لەم دوورگەی جینۆسایدە كە رۆژهەلاتی ناوەڕاستە مەترسی جینۆسایدێكی دیكە هەیە, وە مەترسیش لەسەر ئەو قەوارەیە هەیە كە تاپۆیان كردووە لە سەر خۆیان, بەڵام ئەوان خۆیان سەرچاوەی پشكی شێری ئەو مەترسیییەن, گەندەڵی, ململانێی خۆیان, پاشكۆیەتیان بۆ وڵاتانی ئقلیمی, …. سەرچاوەی مەترسییەكەن لە پاڵ شۆفینیزمی دەسەڵاتداری لە ناوچەكە, كە لە هەرچوار لاوە بەم دەسەڵاتە لەرزۆكەی كورد رازی نین ئەگەر پاشكۆی خۆشیان بێت، لە بۆسەدان هەلیان بۆ رێك بكەوێت كۆتایی پێ بهێنن, هەرچەندە زەمەن لە قازانجی ئەم خەونەی وڵاتانی داگیركەردا نییە.

بۆپێشەوە: ئەو ماوانەی دوایی هەڵمەتێك لەدژی دزی و گەندەڵی لەلایەن سەرۆك وەزیرانی عێراقەوە دەستی پێكردووە، ئایا ئەو هەڵمەتە بۆ رەوایەتی بەخشینە بەكابینەی نوێی حكومەت و گێرانەوەی ئابڕو بۆ دەسەڵاتی تاڵانچی زیاتر لەدوو دەهەی رابردوو، یان بەكردەوە شەڕی گەندەڵی و تاڵانییە؟ ئایا ئەو هەڵمەتە چەندە گرنگە هەرێم و بەرپرسانی حزبی و حكومی هەرێم بگرێتەوە؟

عەلی مەحمود: بەرهەم هێنانەوەی دەسەڵاتە شتێكی دیكە نییە، خۆ حكوومەتەكانی پێشووش هەر یەكەی دەهاتن بە شێوازێك ئەم گوتارەیان برەو پێ دەدا, دوایی خۆیان غەرقی گەندەڵی دەبوون, زەیدی خۆی لەو ژینگەیەوە هاتووە, ئەمە بەرهەم هێناوەی متمانەیە بە دەسەڵاتداریچتی بۆ لەخشتە بردنی خەڵك بە چەند قوربانییەكی بچووك, دزە بچووكەكان بۆ زیندان, دزی گەورە بۆ رێز لێنان.

بۆپێشەوە: كاریگەری جەنگی ئەمریكاو ئیسرائیل لەدژی ئێران، ئاڵوگۆرەكانی ناوچەكە، چ كاریگەرییەكی لەسەر دۆخی سیاسی كوردستان دەبێت؟

عەلی مەحمود: ئەنجامەكەی كاریگەری دەبێت, ئێران سەربكەوێت پێگەی لایەنگرانی بەهێزتر دەبێت كە كۆمەڵێك پارتی لایەنگیری هەیە لە كوردستان, پێچەوانەكەشی راستە تێك بشكێت ئەو هێزانەش یان بای بای دەكەن یان لاواز دەبن, سیناریۆی دیالەو كەركووك لە فندقەكانی بەغدا بۆ هەرێمیش گونجاوە لە كاتی بەهێزی ئێران, لە ئێستادا ئەوە خەونە بۆیە لە بیری كردووە, بەلام ئەوە چارەسەری ئەوە بۆ هەرێمی كوردستان لە كاتێك كات بە قازانجی بێت.

بۆپێشەوە: دووی مانگی رابردوو یەكێتی نیشتیمانی نەوەی نوێ ڕیكەوتن…خۆیان دەڵێن ئەو ڕیكەوتنە بۆ راستكردنەوەی باڵانس و راستكردنەوە ڕێرەوی حكومڕانییە، ئایا ئەو ڕیكەوتنامەیەی زۆنی سەوز دەتوانیت باڵانسی هیز بگۆرێت و ڕێرەوی حكومرانی راست بكاتەوە، یان ئایا یەكێتی و نەوەی نوێ دەتوانن بەبێ پارتی حكومەت پێك بهێنن و پەرلەمانی مردوو كارا بكەنەوە؟

عەلی مەحمود: بە ئەندازەی نووكە دەرزییەكیش كاریگەری نابێت, خۆ پارتی لەو دیوی دێگەڵەوە ناتوانێت چۆلەکەیەكیش سزا بدات, شارە مێرولەیەك ئیدارە بدات, دوو حیزب بە نوێنەرایەتی ئێران و توركیا حوكمی خۆیان دەكەن, وەلێ ئەمە یەكگرتنە سیناریۆیەكی رەشی كۆتایی پێ هێنا, نۆرەی هێزی دیكەش دێت، بە شێوەی كۆمیدی كۆتاییان دێت, لە مێژوودا حیزبەكان بە تراژیدیا كۆتاییان هاتووە, وەلێ ئێستا لە كوردستان گۆڕاوە بۆ كۆمیدیا, كۆمیدیانە كۆتاییان دێت.

بۆپێشەوە: لە دۆخی ئیستادا چ ئەركێك دەكەوێتە سەرشانی چەپ و كۆمۆنیستەكان و دەتوانن چ رۆلێك ببینن؟

عەلی مەحمود: لە هێزی داخراوەوە بێنە ناو خەڵك، هاوپەیمانیەكی بەرفراوان لەسەر بنچینەی دادپەروەری و كەرامەت و ئازادی و سەربەخۆیی كوردستان پێك بهێنن, لە تۆڕی كۆمەڵایەتییەوە بگەڕێنەوە شەقام, چەپەكان بە هەموو شێوەكانی حیزبی و نا حیزبیەكانییەوە لە پاكترین مرۆڤەكانن دەتوانن باش و یەكگرتوو و جێی متمانە بن, بەلام لە گروپچێتی و تەقدیس كردنی خودەوە بێنە دەر, تا خۆت كۆنەكەیتەوە, تا یەگرتوو نەبیت, تا ناو خەڵك و پێشەنگیان نەبیت، تا لێیانەوە نزیك نەبیت, لە گەڵ هەست و نەستیان نەبیت ناتوانیت پێشەنگیان بیت.