بهرام رحمانی
امروز سهشنبه ١١ فروردین ١٤٠٥0-31 مارس 2026، سی و دومین روز جنگ است. حملات شدید به شهرهای تهران ٦ منطقه، محلات، زنجان، هرمزگان، استان البرز، اصفهان، شیراز، تبریز، دراک شیراز، بندرلنگه، کرج و…
گزارشها از شنیده شدن صدای انفجار در شهرضا، شیراز، بوشهر، تهران، بندرعباس، اردبیل، آمل، کرج، شهر قدس، خمینیشهر، اصفهان، بندر لنگه و بهبهان حکایت دارد. در بندرعباس احتمال هدف قرار گرفتن انبار مهمات مطرح شده است. در اصفهان حملات هوایی سنگین گزارش شده است. خبرگزاری حکومتی فار نوشت: حملات در منطقه ۲(خیابان کوی نصر، گیشا)، منطقه ۴(محدوده میدان قرآن و نیز اتوبان شهید بابایی بعد از امام علی، منطقه ۱۳(حوالی شهید مهتدی) و منطقه ۲۱(جاده مخصوص و انتهای جاده قدیم) را در برگرفته است؛ جزئیات خسارات هنوز اعلام نشده است.
حملات سنگین به مناطق مختلف تهران از نخستین ساعات بامداد امروز ادامه یافت. همزمان تصاویر متعددی از چند انفجار مهیب و در پی آن انفجارهای ثانویه در نقاط مختلف اصفهان منتشر شده است. در همین حال کویت از هدف قرار گرفتن یک نفتکش بزرگش در سواحل دوبی خبر داده و آن را به حمله پهپادی ایران نسبت داده است. حملات متقابل حزبالله و اسرائیل ادامه دارد و چهار سرباز ارتش اسرائیل در جنوب لبنان کشته شدهاند. همزمان با تشدید بحران انرژی در جهان، دونالد ترامپ به کشورهایی که تحت تاثیر قرار گرفتهاند پیشنهاد کرده است که نیازشان را از آمریکا تامین کنند. رییسجمهور آمریکا، همچنین به بریتانیا و کشورهای دیگر توصیه کرد که خودشان برای باز کردن تنگه هرمز اقدام کنند و دفاع از خود را بیاموزند. در همین حال، حملات سنگین به مناطق مختلف تهران از نخستین ساعات بامداد امروز ادامه یافت. تصاویر متعددی هم از چند انفجار مهیب و در پی آن انفجارهای ثانویه در نقاط مختلف اصفهان منتشر شده است. حملات به اهدافی در منطقه خلیج فارس هم ادامه داشته است و کویت از هدف قرار گرفتن یک نفتکش بزرگش در سواحل دوبی خبر داده و حمله را به ایران نسبت داده است.
دونالد ترامپ، بامداد سهشنبه ۱۱ فروردین ویدیویی از انفجارهای پیاپی و بزرگ را در حساب خود در شبکه تروث منتشر کرد. به دنبال انتشار این ویدیو، مقامهای آمریکایی به وال استریت ژورنال گفتند که این ویدیو مربوط به انفجارها پس از حمله به یک انبار مهمات در اصفهان بوده است. به گفته این مقامات، آمریکا با استفاده از بمبهای ۹۰۰ کیلویی سنگرشکن یک انبار بزرگ مهمات را در اصفهان هدف قرار داد.
*شبکه اسرائیلی «آی۲۴نیوز» نوشت که سقوط موشکهای ایرانی در شهرهای «پـِتَخ تیکْوا» و «بنی براک» -واقع در مرکز اسرائیل- ۹ نفر را بهطور سطحی مجروح کرده است. از این عده دو نفر خردسال بودهاند.
* میزان وبسایت قوه قضاییه جمهوری اسلامی، از اجرای حکم اعدام بابک علیپور و پویا قبادی صبح امروز ۱۱ فروردین، به اتهام «اقدامات تروریستی و همکاری با دشمن» خبر داد. این دو نفر عضو سازمان مجاهدین خلق ایران بودند. دیروز دوشنبه هم دو تن از اعضای این سازمان را اعدام کرده بودند.
*روزنامه وال استریت ژورنال گزارش داده است که دونالد ترامپ به مشاوران خود گفته آماده است عملیات نظامی علیه ایران را پایان دهد، حتی اگر تنگه هرمز همچنان تا حد زیادی بسته بماند.
* سیانان: منابع آمریکایی و منطقهای میگویند دولت دونالد ترامپ بهطور غیرمستقیم در حال تبادل پیام با عراقچی و قالیباف است. آمریکا «کاملا مطمئن نیست» چهرههای حکومتی که پیامها را از طریق پاکستان و ترکیه دریافت میکنند، «اختیار نهایی» برای تایید هرگونه توافق صلح، یا حتی اجرای آن را داشته باشند.
*ترامپ: در حال گفتوگوهای جدی با «حکومت جدید و منطقیتر» ایران هستیم.
*استانداری هرمزگان میگوید، ۴ فروند لنج باری مستقر در اسکله ملو در شهرستان بندرلنگه در پی حمله دچار آتشسوزی شدند.
*ترامپ؛اگر توافق نشود، تنگه هرمز باز نشود، به نیروگاهها و چاههای ایران حمله می کنیم.
*خبرنگار روزنامه نیویورک، ترامپ گفته آمریکا در حال مذاکره با قالیباف است.
*سخنگوی کاخ سفید میگوید به رغم انکار مقامهای جمهوری اسلامی، «مذاکرات با آمریکا ادامه دارد.» ترامپ هنوز معتقد است جنگ با ایران ۴ تا ۶ هفته طول میکشد.
*حوالی عصر سهشنبه ۱۱ فروردین، خبرنگار خبرگزاری فرانسه در ریاض صدای چند انفجار شنید. به گفته این خبرنگار دستکم دو انفجار بر فراز شهر شنیده شده است. پایتخت عربستان سعودی از آغاز جنگ تاکنون مرتباً هدف حملات پهپادی و موشکی ایران قرار گرفته است.
تهران
هلال احمر: بیش از ۹۰ هزار واحد مسکونی در ایران آسیب دیده است
طبق آخرین آماری که سازمان هلال احمر از خسارات جنگ منتشر کرد، در مجموع بیش از ۱۱٣هزار واحد غیرنظامی در ایران آسیب دیده که نزدیک به ۹۰ هزار واحد، مسکونی بوده. همچنین از کل این موارد، بیش از ۴۴ هزار واحد(مسکونی یا غیرمسکونی) در تهران بوده است. فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت نیز اعلام کرد که در طول ۳۲ روز جنگ، ۲۴۹ زن، ۲۱۶ کودک و ۱۷ خردسال زیر پنج سال جان باختهاند. او در مورد شمار کل کشتهشدگان ایرانی چیزی نگفت.
اصفهان
حملات گسترده و سنگین آمریکا و اسرائیل به اصفهان
ویدیوهای منتشر شده در شبکههای اجتماعی در بامداد سهشنبه، ۱۱ فروردین، انفجارهای مهیب و متعدد ناشی از حملات گسترده آمریکا و اسرائیل را در سراسر اصفهان نمایش میدهد. گزارشهایی که حدود ساعت ۲ بامداد سهشنبه به وقت ایران(۰۰:۳۰ بامداد به وقت اروپای مرکزی) منتشر شده است، حاکی از شنیده شدن صدای پرواز جنگندهها و انفجارهای متعدد در نقاط مختلف شهر اصفهان است. دونالد ترامپ، بدون هیچ توضیحی، ویدیویی از انفجارهای گسترده در اصفهان را در شبکه اجتماعی «تروتسوشال» بازنشر کرد. به گزارش والاستریت ژورنال به نقل از یک مقام آمریکایی، ایالات متحده در حمله بامداد سهشنبه به اصفهان، با بمب سنگرشکن ۹۰۰ کیلوگرمی یک انبار مهمات را در این شهر هدف قرار داده است. همچنین ویدئوهای منتشر شده از وحیدآنلاین از حمله به شیراز و زنجان خبر میدهند. معاون سیاسی امنیتی و اجتماعی استانداری همدان نیز اعلام کرد نقاطی از شهرستان کبودراهنگ مورد اصابت قرار گرفته است.
گزارشات از انفجارها در پی حملات هوایی در نقاط مختلف کشور
سهشنبه ۱۱ فروردین، همزمان با گزارشهایی از حملات هوایی ایالات متحده آمریکا و ارتش اسرائیل به نقاط مختلف، موجی از انفجارها در شهرهای مختلف گزارش شده است. بر اساس این گزارشها، از ساعت ۲ بامداد انفجارهایی در انبار مهمات اصفهان ثبت شده است. همچنین در کیلومتر ۱۱ بزرگراه تهران-کرج نیز هدف حمله هوایی قرار گرفته است. در وردآورد تهران حوالی ساعت ۶ صبح، پس از هشدار قبلی، انفجارهایی گزارش شده و به ساکنان توصیه شده بود در خانه بمانند یا منطقه را تخلیه کنند. در زنجان، منابع حکومتی اعلام کردهاند ساختمان اداری، فرهنگی و سالن اجتماعات حسینیه اعظم هدف قرار گرفته و تصاویر منتشرشده نشاندهنده تخریب شدید این مجموعه است. در شیراز، بهویژه در محدوده هوایی پایگاه، از ساعت ۱۰:۱۵ صبح چندین انفجار پیاپی در خیابان زرگری و اطراف آن گزارش شده و دستکم پنج انفجار در این محدوده به ثبت رسیده است. همچنین ساعت ۸:۲۹ صبح صدای جنگندهها در آسمان این شهر شنیده شده است. در تهران، از بامداد تا صبح، مناطق مختلف شاهد انفجارهای متعدد بودهاند:
*سرخهحصار ساعت ۵:۵۵ با دود و انفجار
* کوی زینبیه (عباسآباد) ساعت ۵:۵۳
*خیابان بلوچستان گیشا، کوچه نهم ساعت ۵:۵۸ با هدف قرار گرفتن یک ساختمان
*نارمک (هفتحوض) بین ساعت ۷:۴۹ تا ۷:۵۰ چندین انفجار
*تهرانپارس بین ۷:۴۹ تا ۸ صبح حدود پنج انفجار
*باغ فیض ساعت ۷:۵۰ چند انفجار مهیب
*چیتگر ساعت ۷:۵۱ دو تا سه انفجار
*جنتآباد و جنتآباد جنوبی بین ۷:۵۱ تا ۷:۵۲ چندین انفجار شدید
*ونک ساعت ۷:۵۲ یک انفجار شدید
*اکباتان ساعت ۷:۵۱ انفجار شدید با صدای بسیار بلند از سمت اتوبان باکری
*غرب تهران نیز چهار انفجار گزارش شده که محل دقیق آن مشخص نیست
*همچنین در شهریار و شهرک صنعتی سیمیندشت چهار انفجار پیاپی گزارش شده است.
*در شرق تهران، در خیابان توحید تهرانپارس، کوچه ششم غربی، ساعت ۵:۵۷ یک ساختمان سهطبقه هدف حمله قرار گرفته که ماهیت هدف و هویت ساکنان آن هنوز مشخص نیست.
جمشید اسحاقی، مشاور رییس ستاد کل نیروهای مسلح کشته شده است
به نوشته رسانههای جمهوری اسلامی، سرلشکر پاسدار جمشید اسحاقی، مشاور رئیس ستاد کل نیروهای مسلح و ۵ تن از اعضای خانوادهاش کشته شدهاند. برخی منابع سمت او را «رییس دفتر برنامه و بودجه ستاد کل نیروهای مسلح» ذکر کردهاند. فرمانده کل سپاه «شهادت اسحاقی را تبریک و تسلیت» گفته است. اما تاریخ کشته شدن او معلوم نیست. خبرگزاری تسنیم مینویسد که مراسم خاکسپاری او و علیرضا تنگسیری فردا -چهارشنبه ۱۲ فروردین- برگزار خواهد شد.
ویرانههای به جا مانده پس از حمله هوایی امروز به حسینیه اعظم زنجان
آسیب به یک مرکز مذهبی شیعی در زنجان
تلویزیون دولتی ایران اعلام کرد که در پی حملات آمریکا و اسرائیل، ساختمان «حسینیه اعظم» در شهر زنجان در شمالغرب ایران آسیب دیده است. به گفته این منبع، بخشهایی از گنبد و منارههای این حسینیه دچار خسارت شدهاند.
یکی از تاسیسات آبشیرینکن جزیره قشم پس از حملات از کار افتاد
ایسنا خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی ایران گزارش داد که یکی از تاسیسات آبشیرینکن جزیره قشم در تنگه هرمز هدف حمله قرار گرفته و از کار افتاده است. به گفته محسن فرهادی، از مسئولان وزارت بهداشت جمهوری اسلامی ایران، این تاسیسات «به طور کامل از مدار خارج شده» و در کوتاهمدت امکان تعمیر آن وجود ندارد. جزئیاتی درباره زمان دقیق این حمله یا عامل آن منتشر نشده است.
تصویر گرفته شده از ویدیوی مربوط به حمله هوایی در شهرک غرب تهران در شامگاه دوشنبه ۱۰ فروردین
ارتش اسرائیل از «استمرار پروازها برای تعمیق خسارات به صنایع تولید نظامی» در تهران خبر داد و …
بر اساس گزارشی که ارتش اسرائیل روز سهشنبه ۱۱ فروردین منتشر کرد، «کارخانهای که برای ریختهگری و پر کردن کلاهکهای جنگی موشکهای بالستیک با مواد منفجره» استفاده میشد، را مورد هدف قرار داده است. همچنین «مجموعه تحقیق و توسعه برای اجزای تسلیحات پیشرفته و سایت تولید اجزای موشکهای بالستیک» و «سایت تولید، تحقیق و توسعه برای اجزای موشکهای ضدتانک، موشکهای زمینبههوا کوچک و سایر تسلیحات» از جمله دیگر اهداف ارتش اسرائیل در این عملیات بوده است. اسرائیل در این مدت، به حمله به سامانههای آتش در تهران از جمله «سایتهای پرتاب» و مواضع آتش موشکهای ضد هوایی ادامه داد. ارتش اسرائیل، همچنین با انتشار ویدئویی، ضمن اشاره به اینکه ۴۰ نفر از مقامات ارشد کادر رهبری جمهوری اسلامی را به همراه علی خامنهای طی یک ماه اخیر حذف کرده است، اعلام کرد که در این مدت «به سامانههای موشکهای بالستیک، پدافند هوایی، صنایع نظامی، مراکز تولید و مقرهای فرماندهی و کنترل جمهوری اسلامی در این مدت ضربه زدهایم.»
اسرائیل با تاکید بر اینکه به ضربات سیستماتیک به صنایع نظامی جمهوری اسلامی ادامه خواهد داد، تصریح کرده که «عناصر عملیاتی جمهوری اسلامی از حضور در سایتهای پرتاب موشکها واهمه دارند و نیروهای سرکوبگر رژیم در ایستهای بازرسی که خودشان بنا کردهاند، گرفتار شدهاند.» ارتش اسرائیل، تصریح کرده که «دستگاهی که جمهوری اسلامی در طول چهار دهه ساخته بود، رو به زوال است، و ماه گذشته ثابت کردیم، کسی که فریاد «مرگ بر اسرائیل» سر میدهد، در توهم زیسته و راه خود را بهسوی جهنم هموار کرده است.»
ارتش اسرائیل برای ادامه جنگ با ایران در هفتههای آینده آماده است
ارتش اسرائیل اعلام کرد که آماده است جنگ با ایران را برای «چندین هفته آینده» ادامه دهد. ساعاتی پیشتر بنیامین نتانیاهو از تحقق «بیش از نیمی» از اهداف نظامی سخن گفته بود. دونالد ترامپ نیز مدت عملیات را چهار تا شش هفته برآورد کرده بود و مارکو روبیو نیز گفته است که جنگ احتمالا «چند هفته» دیگر ادامه خواهد داشت.
قطعی برق در تهران؛ حملات شدید هوایی به اصفهان
در سیودومین روز از جنگ میان ایران از یک سو واسرائیل و آمریکا از سویی دیگر، شهر اصفهان شاهد حملات شدیدی هوایی بود. یک مقام آمریکایی اعلام کرد که ایالات متحده امروز سهشنبه یک انبار بزرگ مهمات در اصفهان در مرکز کشور را با تعداد زیادی گلولههای ضدزره به وزن دو هزار پوند هدف قرار داده است. به گزارش روزنامه وال استریت ژورنال، این مقام همچنین افزود که ویدیویی بدون شرح که دونالد ترامپ در حساب خود در «تروث سوشال» منتشر کرده، مجموعهای از انفجارها را نشان میدهد که آسمان شب را روشن کرده و این حمله را مستند کرده است.
اهمیت اصفهان چیست؟
اصفهان یکی از مراکز اصلی صنعتی ایران بهشمار میرود، بهویژه در صنعت فولاد؛ چراکه مجتمع فولاد مبارکه در آن قرار دارد. همچنین این شهر میزبان صنایع نظامی، پتروشیمی و صنایع هوایی(صنایع هوافضای ایران) است. این شهر، همچنین در نزدیکی تأسیسات مهم هستهای مانند تاسیسات غنیسازی اورانیوم نطنز قرار دارد.
قطعی برق در ایران
در همین حال، صدای انفجارهایی در اطراف فرودگاه شیراز در جنوبغرب کشور و همچنین در منطقه اهواز شنیده شد. در تهران نیز پس از شنیده شدن چندین انفجار، در برخی مناطق پایتخت قطع برق ثبت شد. خبرگزاری فارس گزارش داد که برخی ساکنان شرق تهران با قطعی برق مواجه شدهاند و مقامات در حال تلاش برای بازگرداندن آن هستند.
ارتش اسرائیل: مجتمع مرکزی بسیج در دهگلان کردستان را هدف قرار دادیم
ارتش اسرائیل بعدازظهر دوشنبه اعلام کرد که طی ۲۴ ساعت پیش از ان حدود ۱۷۰ هدف در ایران را با استفاده از نزدیک به ۴۰۰ مهمات هدف قرار داده است. بر اساس بیانیه منتشرشده در کانال تلگرامی ارتش اسرائیل، این حملات عمدتا بر زیرساختهای مرتبط با تولید تسلیحات متمرکز بوده و شامل یک سایت مرکزی تولید قطعات کلیدی سلاح، مراکز تولید موتور پهپاد، و یک مجتمع صنعتی و تحقیقاتی در حوزه تسلیحات بوده است. همزمان، ارتش اسرائیل از حمله به چند مقر نیروهای مسلح در غرب ایران خبر داد و اعلام کرد که از جمله اهداف، مجتمع مرکزی بسیج در دهگلان در استان کردستان و یک ایستگاه پلیس در سنندج بودهاند. رییس شورای اطلاعرسانی کردستان: در پی حملات به برخی مناطق استان، ۱۷ نفر زخمی و ۲ نفر شهید شدند. نقاطی از محله عباسآباد سنندج، شهر دهگلان و سایت وزنه بانه هدف حمله دشمن قرار گرفتند. در جریان این حملات، در شهرستانهای سنندج و دهگلان هر کدام ۸ نفر از شهروندان زخمی شدند که عمده جراحات سطحی گزارش شده است. در بانه نیز ۲ نفر به شهادت رسیده و یک نفر دیگر زخمی شده است.
هشدار ارتش اسرائيل به ساکنان ورد آورد در تهران
هشدار فوری ارتش اسرائيل به ساکنان «ورد آورد» در تهران: طی چهار ساعت آینده از خانههایتان خارج نشوید
ارتش اسرائيل به ساکنان محله مسکونی «ورد آورد» در تهران هشدار فوری داد که طی چهار ساعت آینده از خانههایشان خارج نشوند. ارتش اسرائيل در این هشدار که دقایقی قبل (۱۰:۲۳ دقیقه شب به وقت واشنگتن) صادر کرد نقشهای را ضمیمه کرد و گفت در دقایق آینده ارتش دفاعی اسرائیل زیرساختهای نظامی در این ناحیه را مورد حمله قرار خواهد داد. ارتش اسرائيل به مردم هشدار داد از نزدیک شدن به این ناحیه اکیدا خودداری کنند.
گزارش واشنگتن پست از «کارخانه ترور هدفمند» اسرائیل با تکیه بر هوش مصنوعی
روزنامه واشنگتن پست گزارش داد که اسرائیل سامانهای مبتنی بر هوش مصنوعی برای شناسایی و حذف هدفمند مقامهای ارشد جمهوری اسلامی توسعه داده است. به نوشته این روزنامه، از آغاز جنگ تاکنون بیش از ۲۵۰ نفر از چهرههای برجسته ساختار قدرت در ایران، از جمله فرماندهان سپاه پاسداران، رهبر جمهوری اسلامی، و مقامات ارشد امنیتی، در عملیاتهای هدفمند کشته شدهاند.
گزارشها از نفوذ سایبری ایران به ۵۰ دوربین امنیتی در اسرائیل
روزنامه والاستریت جورنال روز دوشنبه ۱۰ فروردین گزارش داده است که گروههای سایبری مرتبط با ایران از زمان آغاز جنگ توانستهاند به دستکم ۵۰ دوربین امنیتی در اسرائیل نفوذ کنند. به گفته اداره ملی سایبری اسرائیل، هدف از این حملات احتمالا ارزیابی میزان خسارات ناشی از حملات موشکی و همچنین رصد تحرکات نیروهای نظامی اسرائیل بوده است. این نهاد، همچنین اعلام کرده که مشخص نیست هکرها چه مدت به این دوربینها دسترسی داشتهاند. در همین حال، خبرگزاری بلومبرگ نیز شش روز پیشتر گزارش داده بود که حملات سایبری مرتبط با ایران از آغاز جنگ شدت گرفته و علاوه بر نفوذ به دوربینهای امنیتی، دادههای بیش از ۵۰ شرکت کوچک اسرائیلی نیز پاک شده است. به گفته مقامهای اسرائیلی، بیشتر این شرکتها دارای ضعفهای امنیتی بودهاند. با این حال، مقامهای اسرائیل تأکید کردهاند که زیرساختهای حیاتی مانند شبکه برق، بانکها و بیمارستانها هدف نفوذ موفق قرار نگرفتهاند. یوسی کارادی، مدیرکل اداره ملی سایبری اسرائیل، امروز سهشنبه 31 مارس، به خبرنگاران گفت که بیشتر عملیاتهای رایانهای علیه اسرائیلیها شامل مهندسی اجتماعی یا کارزارهای نفوذ است که برخی از آنها مقامهای دفاعی یا بستگان خلبانان جنگنده را هدف قرار میدهند.
بلومبرگ مینویسد با وجود آنچه ناظران از زمان آغاز جنگ در ماه گذشته، به عنوان قطع تقریبا کامل اینترنت در ایران توصیف کردهاند، سرعت حملات کاهش نیافته است. در اوایل ماه جاری، گروه حنظله که از فعالان دیجیتال طرفدار ایران هستند، حملهای رایانهای را علیه شرکت استرایکر، تولیدکننده آمریکایی تجهیزات پزشکی، انجام دادند که باعث فلج شدن موقت فعالیتهای جهانی این شرکت شد. پلیس فدرال آمریکا(افبیآی) بعدا گروه حنظله را با نهادهای اطلاعاتی ایران مرتبط دانست.
آتش سوزی در بندر حیفا، بعد از اصابت موشک ایرانی به یک مخزن نفت
جمهوری اسلامی ایران از بمباران یک شرکت بزرگ داروسازی توسط آمریکا و اسرائیل خبر داد
دولت ایران اعلام کرد که در جریان حملات آمریکا و اسرائیل به زیرساختهای غیرنظامی، یکی از بزرگترین شرکتهای داروسازی کشور که در زمینه تولید داروهای ضدسرطان و مواد بیهوشی فعالیت دارد، هدف قرار گرفته و بخشهایی از آن، از جمله خطوط تولید، آسیب دیدهاند. بر اساس این گزارش، این شرکت وابسته به نهاد سرمایهگذاری سازمان تامین اجتماعی ایران است.
موشکها بهسوی قدس
از سوی دیگر ایران به حملات موشکی خود به اسرائیل ادامه داد. خبرنگار العربیه از رهگیری یک موشک در قدس و سقوط موشکی دیگر در منطقهای باز خبر داد. این در حالی است که دستکم 10 انفجار در آسمان قدس شنیده شد. ارتش اسرائیل در بیانیهای در تلگرام گفت: «ارتش موشکهایی را که از ایران به سوی اسرائیل شلیک شدهاند شناسایی کرده و سامانههای دفاعی برای مقابله با این تهدید فعال شدهاند.» پیشتر تلویزیون رسمی ایران اعلام کرده بود که تهران موشکهایی به سوی اسرائیل شلیک کرده است.
چهار سرباز اسرائیلی در جنوب لبنان کشته شدند
ارتش اسرائیل از از شناسایی سه سرباز خود که روز دوشنبه «در حین نبرد» کشته شده بودند خبر داد و افزود که نفر چهارم نیز کشته شده است، اگرچه نام وی را بلافاصله منتشر نکرد. اسرائیل، همچنین اعلام کرد که « یک سرباز نیز بهشدت زخمی شده و یک سرباز ذخیره نیز به طور سطحی زخمی شده است.» به گفته اسرائیل در مجموع، از زمان از سرگیری درگیریها با حزبالله در ۲ مارس، ده سرباز اسرائیلی کشته شدهاند.
سقوط بقایای موشک رهگیریشده در جنوب دبی چهار نفر را زخمی کرد
مقامهای امارات اعلام کردند که بقایای یک موشک یا پهپاد که در آسمان رهگیری شده بود، بر روی خانههای مسکونی در جنوب دبی سقوط کرده و موجب خسارات مادی و زخمی شدن چهار شهروند آسیایی شده است. این حادثه در حالی رخ داده که حملات ایران به کشورهای منطقه خلیج فارس ادامه دارد.
بحران لبنان
یک مقام لبنانی به خبرگزاری فرانسه گفت که وزرای حزبالله و متحدش جنبش امل، جلسه کابینه لبنان در روز پنجشنبه را در اعتراض به اقدام دولت در مورد اعلام سفیر ایران بهعنوان عنصر نامطلوب، تحریم کردند. این مقام گفت که این دو حزب شیعه در مجموع چهار وزیر دارند و یک وزیر شیعه مستقل نیز در کابینه فعلی در جلسه حضور دارد. حزبالله یک جنبش مسلح مورد حمایت ایران است که هم در دولت و هم در پارلمان نماینده سیاسی دارد. از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، این گروه به اسرائیل موشک شلیک کرده و در مقابل اسرائیل نیز حملات هوایی و زمینی به لبنان را آغاز کرد. روز چهارشنبه، وزارت صحت لبنان اعلام کرد که در نتیجه حملات اسرائیل از آغاز جنگ تاکنون ۱۰۹۴ نفر کشته شدند که ۱۲۱ نفر از آنها کودک بودهاند و بیش از ۳۰۰۰ نفر دیگر نیز به شمول زنان و کودکان زخمی شده اند.
رسانههای دولتی لبنان، اعلام کردند که حملات اسرائیل به لبنان روز پنجشنبه حداقل پنج کشته برجای گذاشته است، در حالی که شبهنظامیان حزبالله ادعا کردند که موج جدیدی از حملات به اسرائیل را آغاز کردهاند. ارتش اسرائیل از کشته شدن یک سربازش در نبرد در جنوب لبنان خبر داد و تعداد کل سربازان کشته شده از زمان کشاندن لبنان به جنگ با اسرائیل توسط حزبالله را سه نفر اعلام کرد. آمار سازمان بینالمللی مهاجرات «آی او ام»، میگوید که از اوایل ماه مارچ تاکنون بیش از ۱۳۰ هزار نفر وارد جمهوری عربی سوریه گردیده و بیش از یک میلیون نفر نیز در داخل لبنان آواره شدهاند.
بحران سفیر ایران، حاکمیت لبنان را به چالش کشیده و شکافهای داخلی را تشدید کرده
اصرار جمهوری اسلامی ایران بر حفظ سفیر خود در بیروت، برخلاف تصمیم رسمی دولت لبنان، به بحرانی بیسابقه در این کشور دامن زده است: بحرانی که از نگاه ناظران، نه تنها حاکمیت ملی این کشور را زیر سئوال برده، بلکه در بستر جنگ جاری میان حزبالله و اسرائیل، شکافهای عمیق سیاسی و مناقشات داخلی لبنان را بیش از پیش تشدید کرده است. به گزارش خبرنگار لوموند در بیروت، تصمیم حکومت ایران برای حفظ سفیر خود در لبنان، برخلاف درخواست رسمی دولت این کشور، به تنش سیاسی بیسابقهای در بیروت انجامیده است. این تنش به نوشته لوموند بازتابی از بحران عمیق حاکمیتی و شکافهای داخلی لبنان در پرتو جنگ جاری میان حزبالله و اسرائیل به شمار میرود. سخنگوی وزارت امور خارجه ایران اعلام کرده است که سفیر این کشور «به اموریت خود در بیروت ادامه خواهد داد و همچنان در لبنان حضور دارد»، در حالی که دولت لبنان او را «عنصر نامطلوب» اعلام کرده و خواستار خروجش شده بود. این موضعگیری، از نگاه ناظران، نوعی بیاعتنایی آشکار به حاکمیت ملی دولت لبنان تلقی شده است.
در مقابل، حزبالله و متحدانش، از جمله نبیه بری، رییس پارلمان لبنان، از تصمیم تهران حمایت کردهاند. این گروه شیعی، اقدام وزیر خارجه لبنان را «تسلیم آشکار در برابر فشارهای خارجی» خوانده و با اعمال فشار بر رییسجمهوری و نخستوزیر، خواستار لغو این تصمیم شده است. در سوی دیگر، نیروهای سیاسی مخالف حزبالله، بهویژه جریان موسوم به «حاکمیتطلب»، واکنش تندی نشان دادهاند. سمیر جعجع، رهبر نیروهای لبنانی، این اقدام را «نهایت بیاعتنایی به قوانین بینالمللی» دانسته و تاکید کرده است که برای پایان دادن به «دههها سلطه حزبالله و حامی ایرانیاش بر لبنان» از هیچ تلاشی فروگذار نخواهد کرد. لوموند سپس افزوده است: در این میان، گیدون سعار، وزیر خارجه اسرائیل، با دامن زدن به این مناقشه، نوشت که سفیر ایران «کشور میزبان را به سخره گرفته است» و لبنان را «کشوری مجازی» توصیف کرد که عملا «تحت نفوذ ایران» قرار دارد.
در داخل لبنان، این بحران بهطور مستقیم با جنگ اخیر نیز گره خورده است. مخالفان حزبالله، این گروه را مسئول کشاندن کشور به جنگی میدانند که از دوم مارس آغاز شده و به کشتهشدن بیش از هزار و دویست نفر و آوارگی بیش از یک میلیون تن انجامیده است. در مقابل، حزبالله خود را «تنها سد دفاعی» در برابر اسرائیل معرفی میکند و حتی تهدید کرده است که در صورت تلاش دولت برای خلع سلاح این گروه، ممکن است به اقدام در خیابان متوسل شود. در این میان، رییسجمهوری لبنان هشدار داده است: «دستی که به صلح داخلی آسیب بزند، قطع خواهد شد.» با این حال، بسیاری از تحلیلگران لبنانی تردید دارند که دولت بتواند تصمیم خود درباره اخراج سفیر ایران را بهطور عملی اجرا کند.
لوموند در ادامه میافزاید : در همین حال، ائتلافی از احزاب و شخصیتهای مخالف حزبالله در نشستی در منطقه معراب، خواستار ایجاد «دادگاه ویژه ملی یا بینالمللی» برای رسیدگی به مسئولان جنگ شده و از دولت خواستهاند برای بازسازی کشور، از حکومت ایران غرامت مطالبه کند. آنان همچنین بر ضرورت استقرار کامل ارتش لبنان در سراسر کشور تاکید کرده و حتی پیشنهاد دادهاند که در صورت ناتوانی دولت، از نیروهای بینالمللی بر اساس فصل هفتم منشور سازمان ملل کمک گرفته شود. در مجموع، سرنوشت سفیر ایران به نمادی از بحران عمیق حاکمیتی در لبنان تبدیل شده است. این بحران از جنگ، مداخلات خارجی و شکافهای سیاسی داخلی تغذیه میکند.
قطر: جمهوری اسلامی در حملات خود از بسیاری از خطوط قرمز عبور کرد
وزارت خارجه قطر اعلام کرد که جمهوری اسلامی در حملات خود به کشورهای منطقه از «بسیاری از خطوط قرمز» عبور کرده است. ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر سهشنبه افزود که هدف قرار دادن تاسیسات انرژی از سوی جمهوری اسلامی، «عبور از خطوط قرمز و گامی خطرناک» است. او گفت: «ما همواره نسبت به هدف قرار دادن تاسیسات حیاتی هشدار دادهایم و در این چارچوب با همه طرفها هماهنگ میکنیم.» سخنگوی وزارت خارجه قطر از دیگر طرفها نیز خواست «قوانین بینالمللی را در مورد هدف قرار دادن تأسیسات حیاتی» رعایت کنند. در یک ماه گذشته، قطر یکی از کشورهای منطقه بوده که هدف حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی قرار گرفته است. الانصاری گفت: «ما اقدامات لازم را برای دفاع از حاکمیت خود در برابر هرگونه تجاوز اتخاذ خواهیم کرد.» او با این حال، تاکید کرد که قطر خواستار کاهش تنش است و «این شامل تمامی تحرکات در منطقه میشود.»
سخنگوی وزارت خارجه قطر بسته شدن عملی تنگه هرمز را «تهدیدی برای امنیت انرژی در سطح جهانی» دانست و گفت: «در خصوص تنگه هرمز با شرکای بینالمللی در حال اقدام هستیم و به امنیت انرژی و زنجیرههای تأمین متعهدیم.» او از تلاشهای پاکستان در میانجیگری برای برقراری آتشبس حمایت کرد و افزود: «کشورهای منطقه باید بخشی از هر راهحل آینده و هر توافقی که به امنیت آنها مربوط میشود، باشد.» پیشتر امارات متحده عربی نیز اعلام کرده که «هر راه حل سیاسی، باید موضوع تجاوز(حکومت) ایران به کشورهای عربی را در بر بگیرد.»
انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک حاکم امارات، یکشنبه ۹ فروردین با اشاره به اجلاس چهارجانبه اسلامآباد به منظور یافتن راه حلی برای بحران جاری خاورمیانه، در شبکه ایکس نوشت این توافق احتمالی باید «بر تضمین عدم تکرار این تجاوز مبتنی باشد و اصل عدم تجاوز را بهعنوان محور کار خود قرار دهد.»
آتشسوزی و دود غلیظ پس از برخورد یک پهپاد به مخزن سوخت در نزدیکی فرودگاه بینالمللی دبی
حمله جمهوری اسلامی به نفتکش غولپیکر در نزدیکی دبی
در ادامه گسترش جنگی که از یک ماه پیش خاورمیانه را دربر گرفته، بامداد سهشنبه یک نفتکش عظیم حامل نفت خام در آبهای نزدیک دبی هدف حمله ایران قرار گرفت و دچار آتشسوزی شد؛ رخدادی که همزمان با تهدیدهای تازه دونالد ترامپ علیه ایران و کشمکش بر سر بازگشایی تنگه هرمز، نگرانیها درباره امنیت انرژی جهان و چشمانداز اقتصاد بینالمللی را بار دیگر تشدید کرده است. خبرگزاری رویترز گزارش داده است که نفتکش «السلمی» با پرچم کویت که بهطور کامل بارگیری شده بود، در ساعات اولیه بامداد سهشنبه هدف حمله قرار گرفت. این نفتکش توان حمل حدود دو میلیون بشکه نفت خام را دارد که ارزش آن با قیمتهای کنونی بازار بیش از ۲۰۰ میلیون دلار برآورد میشود. شرکت نفت کویت، مالک این کشتی، اعلام کرده است که این حمله باعث آتشسوزی و آسیبدیدگی بدنه نفتکش شده است. مقامهای دبی بعدتر اعلام کردند که آتش پس از حمله پهپادی مهار شده و در عین حال نه نشتی نفتی رخ داده و نه آسیبی به خدمه وارد آمده است.
این حمله تازهترین مورد از رشته حملات به کشتیهای تجاری در خلیج فارس و تنگه هرمز از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۲۸ فوریه است. درگیریای که اکنون وارد دومین ماه خود شده، علاوه بر برجا گذاشتن هزاران کشته، مسیرهای انتقال انرژی را مختل کرده و خطر کشیده شدن اقتصاد جهانی به رکودی تازه را افزایش داده است. بازار نفت نیز بلافاصله به این رویداد واکنش نشان داد و قیمتها بار دیگر جهش کرد، هرچند بعدتر بخشی از این افزایش فروکش کرد.
حمله پهپادی به انبار سوخت در شهر کویت / عکس: آسوشیتدپرس
کویت میگوید یک نفتکش بسیار بزرگ آن در امارات هدف حمله جمهوری اسلامی قرار گرفت؛ احتمال نشت نفت در آبهای منطقه
شرکت نفت کویت میگوید یک نفتکش عظیم کویتی در حالی که در بندر دبی در امارات متحده عربی حضور داشت، هدف «حمله مستقیم و شرورانه» جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت. خبرگزاری دولتی کویت با انتشار این مطلب گزارش داد که در زمان حمله، نفتکش کاملا بارگیری شده بود و این حمله باعث خسارت مادی به بدنه کشتی و آتشسوزی در عرشه شد. این خبرگزاری به نقل از شرکت نفت کویت نوشت که احتمال نشت نفت در آبهای اطراف وجود دارد. گزارش شده است که این حمله دقایق اولیه بامداد سهشنبه ۱۱ فروردین رخ داده است. این شرکت تایید کرد که در نتیجه حمله هیچگونه آسیب جانی رخ نداده است و خاطرنشان کرد. کویت تایمز نیز گزارش داده است که نیروهای آتشنشانی و امداد مشغول عملیات هستند. خبرگزاری آسوشیتدپرس روز دوشنبه به نقل از «مقامات آمریکایی» گزارش داد که متحدان عرب آمریکا در حاشیه خلیج فارس به رهبری عربستان سعودی و امارات متحده عربی، از دونالد ترامپ میخواهند که به ادامه عملیات نظامی علیه جمهوری اسلامی ایران ادامه دهد. طبق این گزارش، آنها معتقدند جمهوری اسلامی با وجود یک ماه بمباران هنوز به اندازه کافی تضعیف نشده است.
صدای چند انفجار «پایتخت عربستان را به لرزه در آورد»
خبرگزاری فرانسه به نقل از خبرنگار خود در ریاض گزارش داد که روز سهشنبه ۱۱ فروردین صدای چند انفجار پایتخت عربستان را به لرزه در آورد. این تازهترین موج حملات به ریاض در حالی است که ایران در سراسر منطقه خلیج فارس دست به حملات گستردهای زده است. خبرنگار خبرگزاری فرانسه میگوید که دستکم صدای دو انفجار را در سطح شهر شنیده است. عربستان سعودی در یک ماهی که از جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران میگذرد، بهطور مکرر هدف حملات پهپادی و موشکی قرار گرفته است.
دو زخمی در اثر سقوط ترکشهای پهپاد در «الخرج» سعودی
مدیریت دفاع مدنی سعودی اعلام کرد که تیمهای دفاع مدنی سهشنبه 11 فروردین با سقوط ترکشهایی ناشی از رهگیری یک پهپاد در یک محله مسکونی در شهرستان الخرج مواجه شدند. این حادثه منجر به آسیب دیدن سه خانه و تعدادی وسیله نقلیه شد و دو نفر نیز به طور سطحی زخمی شدند که یکی از آنها پس از دریافت مراقبتهای پزشکی از بیمارستان مرخص شد و خسارات دیگر محدود به آسیبهای مادی جزئی بود. مدیریت دفاع مدنی سعودی همچنین تاکید کرد که اقدامات معمول در اینگونه موارد، انجام شده و محل حادثه طبق مقررات ایمنی عمومی مدیریت شده است.
فرودگاه بغداد
وزیر کشور عراق پس از حمله به فرودگاه بغداد، فرماندهان امنیتی را برکنار و بازداشت کرد
حمله به فرودگاه بغداد باعث آسیب دیدن بال راست یک هواپیمای ترابری نظامی شد. عبدالامیر الشمری، وزیر کشور عراق، پس از وقوع یک نقض امنیتی در منطقه مدائن در شامگاه یکشنبه نهم فروردین، دستور داد تحقیقات جامعی در مورد چندین فرمانده امنیتی در این منطقه انجام شود. طبق بیانیهای که وزارت کشور عراق بعد از ظهر دوشنبه منتشر کرد، دستور وزیر کشور عراق شامل برکناری فوری رییس پلیس مدائن، مدیر اداره اطلاعات و فرمانده گردان دوم از تیپ چهارم پلیس فدرال و بازداشت آنها تا زمان تحقیقات به دلیل عدم انجام وظایف امنیتی محولهشان بود. او همچنین دستور تشکیل یک کمیته تحقیق برای بررسی شرایط مربوط به شلیک چهار موشک به سمت فرودگاه بینالمللی بغداد، که از حوزه مسئولیت آنها صورت گرفته بود، و شناسایی شکافهای امنیتی که به این حمله منجر شد، را صادر کرد.
وزیر کشور عراق، تاکید کرد که «نهاد امنیتی هیچ گونه سهلانگاری یا سستی در حفاظت از اهداف حیاتی و حفظ حاکمیت قانون را تحمل نخواهد کرد» و افزود که « هر کسی که در حفظ امنیت در حوزه مسئولیت خود کوتاهی کرده باشد، پاسخگو خواهد شد.» یک منبع امنیتی عراقی، ساعات اولیه دوشنبه از حمله موشکی به فرودگاه بغداد و مرکز پشتیبانی دیپلماتیک ایالات متحده خبر داد که به خسارت قابل توجهی به یک هواپیمای ترابری نظامی عراقی منجر شد. این منبع اظهار داشت که این حمله به یک هواپیمای ترابری نظامی آنتونوف An-32B متعلق به اسکادران 23 در پایگاه هوایی محمد علاء آسیب رساند و باعث خسارت مادی به بال راست آن شد و آن را موقتاً از سرویس خارج کرد تا ارزیابی خسارت و تعمیرات انجام شود. این حمله، همزمان با حمله موشکی و پهپادی هماهنگ به مرکز پشتیبانی دیپلماتیک ایالات متحده در نزدیکی فرودگاه صورت گرفت که بهدنبال آن اقدامات امنیتی بهمنظور حفاظت از تاسیسات حیاتی پایتخت عراق تشدید شد.
حملات هوایی به مواضع حشد شعبی در استان نینوا
یک منبع امنیتی عراقی روز سهشنبه اعلام کرد که مواضعی وابسته به تیپ 30 «حشد شعبی» در منطقه النمرود در شرق شهر موصل در استان نینوا هدف سه حمله هوایی قرار گرفتهاند. این منبع با تاکید بر اینکه این حمله هیچگونه خسارت انسانی نداشت، افزود سامانههای پدافند هوایی ائتلاف بینالمللی دو حمله پهپادی را در آسمان شهر اربیل، پایتخت اقلیم کردستان عراق، دفع کردهاند. همچنین اشاره شد که بقایای این دو پهپاد در یک منطقه باز سقوط کرده و موجب خسارات مادی شده است.
فرودگاه اربیل
این تحولات پس از آن رخ داد که صبح امروز انفجاری در نزدیکی فرودگاه بینالمللی اربیل که میزبان نیروهای ائتلاف بینالمللی به رهبری آمریکا برای مبارزه با «داعش» است، شنیده شد. همچنین پس از آن بود که مقامات استان سلیمانیه اعلام کردند «مقر فرماندهی نیروهای 70» وابسته به پیشمرگه بامداد امروز با دو موشک و دو پهپاد هدف قرار گرفته است. به گزارش واحد اطلاع رسانی امنیتی دولت، در همان روز یک پهپاد در یک «منطقه باز» داخل میدان نفتی «غرب القرنه» در جنوب عراق سقوط کرد، بدون اینکه منفجر شود.
جرف الصخر
شب دوشنبه – بامداد سهشنبه نیز، یک متعلق به حشد شعبی که تیپ 45 را در منطقه جرف الصخر در بر میگیرد، هدف سه حمله هوایی قرار گرفت که تلفات انسانی در پی نداشت. حشد شعبی در بیانیهای آمریکا و اسرائیل را مسئول این حملات دانست. از زمان آغاز جنگ میان ایران، اسرائیل و آمریکا در 28 فوریه، این درگیری به عراق نیز کشیده شده است؛ با وجود تلاش دولتهای بغداد و اربیل برای دور نگه داشتن خود از آن. سامانههای پدافند هوایی بارها پهپادهایی را در آسمان اربیل که میزبان یک کنسولگری بزرگ آمریکا نیز هست رهگیری کردهاند. این حملات، همچنین میدانهای نفتی عراق که توسط شرکتهای خارجی، از جمله شرکتهای آمریکایی، اداره میشوند را هدف قرار داده و باعث شده بسیاری از این شرکتها فعالیتهای خود را بهطور موقت متوقف کنند. سفارت آمریکا در بغداد نیز چندین بار هدف حملات پهپادی و موشکی قرار گرفته که بیشتر آنها توسط پدافند هوایی رهگیری شدهاند. در همین حال، گروههای مسلح عراقی نزدیک به ایران بهطور روزانه از انجام حملات علیه «پایگاههای آمریکایی» در عراق و منطقه خبر میدهند. همچنین از آغاز جنگ، مواضع «هیات حشد شعبی» و دیگر گروههای مسلح همسو با جمهوری اسلامی ایران، هدف حملاتی قرار گرفته که به آمریکا و اسرائیل نسبت داده میشود. این هیات در سال 2014 برای مبارزه با داعش تاسیس شد و بعدها در ساختار نیروهای مسلح عراق ادغام شد، هرچند برخی از گروههای وابسته به آن همچنان بهطور مستقل عمل میکنند.
وزیر خارجه عراق: به جنگ کشیده شدیم و گروهها تصمیمگیر نیستند
فؤاد حسين وزير خارجه عراق امروز سه شنبه در گفتوگو با العربیه تأکید کرد که کشورش بهطور رسمی در حالت جنگ نیست، اما در نتیجه گسترش جغرافیایی درگیریها، عملا وارد میدان این بحران شده است؛ بهویژه که تقابل میان ایالات متحده و ایران به عراق و کشورهای خلیج نیز کشیده شده است. او گفت که حملات متقابل در داخل خاک عراق چه از سوی ایران و چه آمریکا باعث شده عراق بدون تصمیم رسمی، به بخشی از این جنگ تبدیل شود. فواد حسین افزود که گروههای مسلح اختیار تصمیمگیری درباره جنگ و صلح را ندارند و ضعف کنترل داخلی به تشدید این حملات انجامیده است. حسین همچنین اظهار داشت که کشورهای عربی خلیج و اردن اعتراضهای رسمی نسبت به حملاتی که از داخل عراق انجام میشود، ارائه دادهاند و تماسهای دیپلماتیکی با بغداد درباره تهدیداتی که این کشورها با آن مواجهاند، برقرار شده است. او تاکید کرد دولت عراق هرگونه حمله از خاک خود به کشورهای همسایه را نقض قانون اساسی میداند و از تشکیل کمیتههای امنیتی و نظامی برای پیگیری این حملات خبر داد. همچنین هشدار داد که افزایش حملات در بغداد و اربیل باعث شده برخی هیئتهای دیپلماتیک بهصورت غیررسمی عراق را ترک کنند و ادامه این وضعیت ممکن است به تصمیمات دیپلماتیک شدیدتری منجر شود.
«هیچ فعالیتی برای مخالفان رژیم ایران وجود ندارد»
وزیر خارجه عراق، در ادامه اعلام کرد که بغداد حملات علیه ایران را محکوم میکند و همزمان حملات ایران در داخل خاک عراق را نیز مردود میداند. او افزود که تهران دامنه جنگ را گسترش داده و اهداف اقتصادی و نفتی را نیز در بر گرفته است. او همچنین وجود هرگونه فعالیت مسلحانه از سوی مخالفان ایرانی در خاک عراق را رد کرد و گفت آنها تنها بهعنوان پناهنده در اردوگاهها حضور دارند. او بر این باور است که ایران مفهوم جنگ را در منطقه گسترش داده و آن را فراتر از پایگاههای نظامی آمریکا به اهداف اقتصادی و نفتی کشانده، در حالی که کشورهای خلیج هیچ حملهای علیه ایران انجام ندادهاند.
حملات ادامهدار
از زمان آغاز جنگ که در 28 فوریه با حمله آمریکا و اسرائیل به تهران آغاز شد و به عراق و کشورهای همسایه گسترش یافت، گروههای مسلح عراقی نزدیک به ایران که در قالب «مقاومت اسلامی در عراق» شناخته میشوند، روزانه با موشک و پهپاد پایگاههای آمریکایی در عراق و منطقه را هدف قرار میدهند. این گروهها، همچنین بارها مرکز پشتیبانی دیپلماتیک و سفارت آمریکا در بغداد را هدف قرار دادهاند که بیشتر این حملات توسط پدافند هوایی رهگیری شده است. در مقابل، مواضع این گروهها نیز هدف حملاتی قرار گرفته که به آمریکا و اسرائیل نسبت داده میشود. ایران همچنین مراکز کردهای مخالف ایران در اقلیم کردستان عراق و نیز مواضع نیروهای امنیتی این منطقه را هدف قرار دادهاند.
وزیر دفاع آمریکا: چند روز آینده سرنوشتساز خواهد بود
پیت هگست در یک نشست خبری گفت که سه روز قبل -شنبه ۸ فروردین- از نیروهای مستقر در خاورمیانه بازدید کرده. معلوم نیست وی در کدام کشور خاورمیانه حضور داشته است. او همچنین گفت که طی شبانهروز گذشته تعداد موشکهای شلیکشده ایران به پایینترین حد خود رسیده است. به گفته هگست، چند روز آینده در جنگ «سرنوشتساز» خواهد بود و ایران نیز این را میداند اما از نظر نظامی هیچ کاری نمیتواند بکند. او در عین حال تاکید کرد که مذاکرات فعال میان ایران و آمریکا جریان دارد.
سیانان: آمریکا مطمئن نیست مذاکرهکنندگان ایرانی اختیار توافق داشته باشند
شبکه سیانان در گزارشی درباره مذاکرات بین ایران و آمریکا، به نقل از چند مقام آمریکایی و کشورهای خلیج فارس، نوشته: آمریکا «کاملا مطمئن نیست» چهرههای حکومتی که پیامها را از طریق پاکستان و ترکیه دریافت میکنند، «اختیار نهایی» برای تأیید هرگونه توافق صلح، یا حتی اجرای آن را داشته باشند. در حالی که رییسجمهور آمریکا میگوید مذاکرات خوب پیش میرود و مذاکرهکنندگان جدید را «معقولتر» توصیف کرده، به گفته یک منبع آگاه از وضعیت به این شبکه، برخی در داخل حاکمیت ایران به ایالات متحده «بیاعتماد» هستند، بهویژه پس از آنکه دورهای قبلی دیپلماسی با حملات آمریکا ناکام ماند. این گزارش حاکی است در حال حاضر با «از کار افتادن بخش عمدهای» از حکومت ایران، این ابهام وجود دارد که چه کسی تصمیم نهایی درباره هرگونه توافق برای پایان دادن به جنگ را اتخاذ خواهد کرد.
یک منبع منطقهای با اشاره به پایتخت پاکستان بهعنوان محل احتمالی مذاکرات حضوری آینده میان آمریکا و ایران مطرح شده، به سیانان گفت: «امروز هیچکس نمیتواند با اطمینان بگوید هر کسی که به اسلامآباد میآید، اختیار نمایندگی از سوی حاکمیت ایران را دارد.»
مقامهای آمریکایی با چه کسانی در تماس هستند؟
منابع آمریکایی و منطقهای میگویند دولت دونالد ترامپ بهطور غیرمستقیم در حال تبادل پیام با عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، و محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، است. سیانان قالیباف را بهعنوان «فردی و شاید تنها فردی» معرفی کرده که برخی مقامها معتقدند میتواند بر مجتبی خامنهای، رهبر جدید احتمالی، «نفوذ» داشته باشد. به گفته چهار منبع منطقهای، دولت آمریکا همچنان بهدلیل ابهام درباره اینکه چه کسی در حاکمیت ایران تصمیمگیری میکند، «دامنه گستردهای» از مقامها را برای گفتوگو در نظر گرفته است. با کشتهشدن علی لاریجانی که از نزدیکترین افراد نزدیک به حلقه قدرت و قابل اعتماد برای اعامل و مذاکره معرفی میشد و از میانرفتن گزینههای جایگزین در حملات یکماه به ایران، و نیز وضعیت نامشخص مجتبی خامنهای، و دشواری در دسترسی به مقامهایی که برای در امان ماندن در پناهگاهها به سر میبردند، عملا میانجیگری و مذاکره با حکومت ایران را دشوار شده است. دونالد ترامپ نیز درباره این وضعیت گفته: «یک حاکمیت کاملا نابود شد، از بین رفت، همهشان مردهاند. حاکمیت بعدی هم عمدتا از بین رفته است.»
مارکو روبیو هم با اشاره به وضعیت فعلی ساختار حاکمیت در ایران، گفته: «در حال حاضر بسیار مبهم است و دقیقا مشخص نیست تصمیمها چگونه گرفته میشوند.» سیانان نوشته این «چالشهای ارتباطی» تردیدهای مقامهای آمریکایی را درباره اینکه چه کسی واقعا در تهران اختیار تصمیمگیری دارد، بیشتر کرده است. با این حال، مقامهای داخل دولت ترامپ تاکید دارند که «مذاکرات واقعی» است. این گزارش حاکی است که روبیو موضوع «آزمایش» توان اجرای تعهدات افراد مورد مذاکره در حکومت ایران و ابهام درباره تصمیمگیرندگان را در نشست گروه هفت در فرانسه نیز با همتایان خود در میان گذاشته است.
بیاعتمادی مقامات جمهوری اسلامی ایران
با این حال به نوشته سیانان، در بخشی از حاکمیت ایران همچنان «بیاعتمادی عمیقی» نسبت به این موضوع وجود دارد که آیا آمریکا با حسن نیت مذاکره میکند یا نه. به گفته یک منبع آگاه، بخشی از مقامات حاکمیت بهدلیل همین سابقه، همچنان با مذاکرات «مخالفند»؛ «این گروه نمیخواهد بار دیگر از سوی ترامپ فریب بخورد، بهویژه در حالی که او نیروهای بیشتری به منطقه اعزام میکند و تهدیدهایی علیه زیرساختهای غیرنظامی ایران مطرح میکند.» سیانان در عین حال به نقل از منابع منطقهای نوشته که حتی اگر دو طرف بهزودی وارد مذاکرات فعالتری شوند، دستیابی به یک توافق جامع فاصله زیادی دارد. یکی از این منابع به این رسانه گفته: «فرقی نمیکند چه کسی در مذاکرات شرکت کند، در سطح بالا یا پایین، ما انتظار نداریم این مسائل ظرف چند هفته حلوفصل شوند. مسیر دیپلماتیک بسیار پیچیده است و زمان زیادی خواهد برد.» به گفته یک منبع دیگر، «برخی پیشنهادها صرفا بر عبور امن از تنگه تمرکز دارند، بدون پرداختن به جنگ گستردهتر. انتظار میرود هرگونه توافق در این زمینه جدا از یک توافق کلی میان آمریکا و ایران باشد و بهعنوان یک اقدام کوتاهمدت «اعتمادساز» تلقی شود.»
با این حال، این گزارش میگوید در حالی که کاخ سفید اصرار دارد که حاکمیت ایران «بیشازپیش به توافق تمایل پیدا کرده»، برخی دیگر در منطقه تصویر متفاوتی میبینند. یک منبع منطقهای در این زمینه به این رسانه گفته ایرانیها «میخواهند زمان بخرند.» او با اشاره به «ماهیت ایدئولوژیک» حاکمیت ایران، افزوده: «شما با افرادی طرف هستید که ۱۰ برابر بدتر از حماس هستند.»
سنتکام
سلاح جدید آمریکا در حمله به ایران؛ نیویورکتایمز: موشک «آزمایشنشده» به مدرسه و سالن ورزشی اصابت کرد
به گزارش نیویورکتایمز، آمریکا در یکی از حملات به ایران در روز آغاز جنگ، از موشکی استفاده کرده که پیشتر در نبرد آزمایش نشده بود. بنابر این گزارش، این موشک به یک مدرسه و یک سالن ورزشی در مجاورت یک تاسیسات نظامی در شهر «لامرد» استان فارس اصابت کرد و چندین کشته برجای گذاشت. بنابر این گزارش که براساس تحلیل بصری نیویورکتایمز و اظهارات کارشناسان تسلیحاتی تهیه شده است، در روز ۲۸ فوریه موشکی با ویژگیهای شاخص یک موشک بالستیک جدید ساخت آمریکا به یک سالن ورزشی و مدرسه ابتدایی مجاور آن، در نزدیکی یک تاسیسات نظامی در جنوب ایران برخورد کرد. به گفته مقامات محلی، این حمله و حملات دیگری در همان حوالی در شهر لامرد انجام شد، دستکم ۲۱ کشته برجای گذاشت. این حمله درست همان روزی انجام شد که برخورد یک موشک کروز «تاماهاوک» آمریکایی به یک مدرسه در «میناب» منجر به جانباختن ۱۷۵ نفر شد. این در حالی است که موشکی که در حمله «لامرد» به کار گرفته شد، پیشتر در نبرد آزمایش نشده بود.
روزنامهنگاران نیویورکتایمز و کارشناسان تسلیحات پس از راستیآزمایی ویدیوهای مربوط به دو حمله در لامرد و همچنین تصاویری از پس از این حملات، دریافتند که ویژگیهای سلاح استفاده شده، نوع انفجارها و الگوی خسارتها با موشک بالستیک کوتاهبردی با عنوان «موشک تهاجمی دقیق» (PrSM) مطابقت دارد. این موشک به گونهای طراحی شده است که درست بالای هدف منفجر میشود و گلولههای کوچک تنگستنی را به اطراف پرتاب میکند. ویدیوهایی از این حملات که در یک منطقه مسکونی در فاصله حدود ۳۰۰ متری از این سالن ورزشی و مدرسه ضبط شدهاند، این سلاح را در حال پرواز نشان میدهند. بنابر این ویدیوها، این موشک شمایلی خاص دارد که بسیار شبیه PrSM است. این موشک در میان آسمان به گوی آتش بزرگی تبدیل میشود. ویدیوی دیگری که توسط یک دوربین امنیتی درست در مقابل مدرسه ضبط شده است، لحظه اصابت موشک به سالن ورزشی و مدرسه مجاور آن را نشان میدهد. اگرچه در این ویدیو خود موشک نشان داده نمیشود، اما به وضوح مشخص است که انفجار درست در بالای سازه رخ داده است.
بنابر تصاویری از پس از حمله گرفته شدهاند، هر دو محل پر از سوراخ شده بودند که ظاهرا نشان دهنده اثر گلولههای تنگستنی است. به گزارش نیویورکتایمز، یک مجتمع متعلق به سپاه پاسداران درست در کنار سالن ورزشی قرار دارد. با این حال مشخص نیست که آیا این مجتمع نیز در این حمله هدف قرار گرفته است یا نه. بنابر بیانیه ارتش آمریکا، آزمایشهای نمونه اولیه موشک PrSM سال گذشته تکمیل شده است. فرماندهی مرکزی آمریکا(سنتکام)، در روز اول مارس ویدیویی از شلیک یک موشک PrSM منتشر کرد. چند روز بعد، برد کوپر، فرمانده سنتکام گفت که PrSM برای نخستین بار در نبرد بهکار گرفته شده است. به گزارش نیویورکتایمز، از آنجا که این سلاح بسیار جدید است، ارزیابی اینکه آیا حملات PrSM در لامرد عمدی بود، ناشی از نقص طراحی یا ایراد تولید یا حاصل انتخاب نادرست هدف بود، دشوارتر است.
مشخص نیست که آیا مدرسه یا سالن ورزشی به هر شکلی با مجتمع سپاه مرتبط بود یا نه، اما بنابر تصاویر ماهوارهای، این دو مکان دستکم طی ۱۵ سال گذشته با دیوار از آن مجتمع جدا شده بودند. عکسها و ویدیوهایی که در یک حساب کاربری شبکه اجتماعی مرتبط با مدرسه منتشر شدهاند، نشان میدهند این محل به طور منظم توسط کودکان استفاده میشد. همچنین، بنا بر بررسیهای نیویورکتایمز، این سالن ورزشی سالهاست که در پلتفرمهای عمومی نقشه دیجیتال از جمله «گوگلمپس»، «اپلمپس» و «ویکیمپیا» به عنوان یک مکان غیرنظامی شناخته شده است. تصاویر ماهوارهای و عکسهایی که از سالن ورزشی پس از حمله گرفته شده است، آثار سوختگی و سقفی نیمهفروریخته را نشان میدهند. در تصاویری که داخل مدرسه گرفته شده، پنجرههای شکسته، آثار آتشسوزی و لکههای خون مشاهده میشود. کاربرد موشکهای PrSM کشتن نیروهای دشمن و از بین بردن خودروهای بدون زره است. برد این موشک دوبرابر برد دیگر موشکهای نیروی زمینی ارتش آمریکاست.
یک مقام آمریکایی در گفتوگو با نیویورکتایمز تاکید کرد که موشک بهکاررفته در حمله لامرد PrSM بود. دیگر کارشناسان نیز در گفتوگو با این روزنامه آمریکایی ارزیابیهای مشابهی ارئه دادند. جفری لوئیس، کارشناس منع اشاعه هستهای در کالج میدلبری، پس از بررسی ویدیوها و عکسهای این حادثه گفت: «ما میدانستیم که PrSM شلیک شده، اما این نخستین باری است که تصاویری را از بخش عملیاتی این سامانه مشاهده میکنیم>» فردریک گراس، کارشناس مهمات نیز مشاهدات لوئیس را تایید کرد. او گفت ویدیویی که انفجار هوایی را نشان میدهد بسیار واضح است و «الگوی خسارت ناشی از ترکشها چشمگیر است و با معدود اطلاعات فنی موجود درباره PrSM مطابقت دارد.» تیم هاوکینز، سخنگوی سنتکام، روز شنبه در بیانیهای گفت: «ما از این گزارشها مطلع و در حال بررسی آنها هستیم. نیروهای آمریکایی برخلاف حکومت ایران، غیرنظامیان را کورکورانه هدف قرار نمیدهند.»
لوئیس گفت موشکی که در ویدیو دیده میشود به سلاح آمریکایی دیگری یعنی راکت هدایتشوندهای با عنوان GMLRS-ER نیز شباهت دارد. اما از آنجا که برد این راکت تنها ۱۵۰ کیلومتر است، این سلاح باید از داخل ایران شلیک شده باشد که بسیار بعید است. علاوه بر سالن ورزشی، مدرسه و منطقه مسکونی نزدیک آن، ممکن است مکان سومی نیز در این حمله هدف قرار گرفته باشد. نیویورکتایمز ویدیویی را راستیآزمایی کرد که ستون دود دیگری را نشان میدهد که همزمان و در نزدیکی سایر حملات بالا میرود. بنابر گزارشهای محلی، یک مرکز فرهنگی نیز هدف قرار گرفته بود، اما این موضوع به طور مستقل قابل تایید نیست. دوربین دیگری نیز انفجار بالای سالن ورزشی را ثبت کرده است. ویدیویی که توسط رسانههای محلی منتشر شده، نشان میدهد که داخل مدرسه آسیب دیده است. عکسهای گرفتهشده در محل نیز نشان میدهند که زمین بازی سالن ورزشی پر از آثار برخورد و فرورفتگی است. این الگوی خسارت با سرجنگی منفجرشونده PrSM سازگار است. به گزارش خبرگزاری ایرنا، دستکم ۲۱ نفر در این حملات کشته شدند. اگرچه این رقم به صورت مستقل قابل تایید نیست، اما عکسها و ویدیوهایی که روز بعد از حملات منتشر شد، مراسم تشییع جنازه جمعی را نشان میدهند. خبرگزاری تسنیم اسامی ۲۱ نفری را که به گفته این رسانه در این حملات کشته شدند، منتشر کرد. نگین باقری، روزنامهنگار ساکن ایران، درباره دو تن از قربانیان نوشت: «هلما احمدیزاده، دانشآموز ۱۰ ساله کلاس چهارم و الهام زائری، دانشآموز کلاس پنجم هنگام اصابت موشک در تمرین والیبال بودند.»
روزنامه «خبر جنوب» نیز از مرگ یک مربی ورزشی به نام محمود نجفی گزارش داد.
موشک PrSM، یک موشک بالستیک کوتاهبرد است که به عنوان جایگزینی برای سامانه موشکی تاکتیکی نیروی زمینی ارتش آمریکا، یا ATACMS، در زرادخانه نیروی زمینی و تفنگداران دریایی آمریکا طراحی شده است. این موشک که توسط شرکت «لاکهید مارتین» توسعه یافته، قادر است اهدافی را در فاصله تقریبی ۶۴۵ کیلومتر مورد اصابت قرار دهد. اما جزئیات بیشتری درباره این سلاح، از جمله دقت مورد انتظار آن و میزان مواد منفجرهای که حمل میکند، همچنان برای عموم ناشناخته است.
ردپای محمولهای سری در تونلهای اصفهان؛ اورانیومهای غنی شده ایران کجاست؟
در حالی که ماهها از حملات هوایی سنگین ایالات متحده و اسرائیل به تاسیسات هستهای ایران میگذرد، یک پرسش حیاتی همچنان بیپاسخ مانده است: ذخایر اورانیوم غنیشده ایران کجاست؟ کارشناسان میگویند تحلیل تصاویر ماهوارهای که به تازگی منتشر شدهاند نشان میدهد ایران احتمالا پیش از آغاز حملات در ژوئن ۲۰۲۵، بخش بزرگی از ذخایر استراتژیک خود، شامل ۵۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا، را به مجتمعی زیرزمینی در اصفهان منتقل کرده است. تصاویر ماهوارهای با کیفیت بسیار بالا که در ۹ ژوئن ۲۰۲۵(تنها چند روز پیش از حملات) توسط ماهوارههای پیشرفته «ایرباس پلیداس نئو» ثبت شده است، یک کامیون کفی حامل ۱۸ کانتینر آبیرنگ را در مقابل ورودی جنوبی تونلهای مجتمع زیرزمینی اصفهان نشان میدهد. تیم بازرسان بصری با همکاری روزنامه «لوموند» و نشریه «بولتن دانشمندان اتمی»، این کاروان را بیسابقه توصیف کردهاند. تحلیل فنی نشان میدهد که این کانتینرها شباهت خیرهکنندهای به محفظههای مدل «VPVR/M» دارند؛ مخازنی با بدنه چدنی سنگین که برای حمل ایمن مواد رادیواکتیو و سوخت هستهای طراحی شدهاند.
محفظههای نگهداری مواد هستهای Idaho National Laboratory
معمای ۵۴۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصد
آژانس بینالمللی انرژی اتمی در آخرین ارزیابی خود پیش از درگیریها، ذخایر اورانیوم ۶۰ درصد ایران را حدود ۴۴۰.۹ کیلوگرم برآورد کرده بود. محاسبات فنی نشان میدهد ظرفیت ۱۸ محفظهای که روی این کامیون مشاهده شده، برای جابهجایی حدود ۵۳۴ کیلوگرم اورانیوم غنیشده تا ۶۰ درصد(در قالب گاز UF6) کافی است. این موضوع دو فرضیه مهم را تقویت میکند: یک اینکه ایران احتمالا انبارهای نطنز و فوردو را پیش از نابودی کامل توسط بمبهای سنگرشکن آمریکا، تخلیه کرده است.
یک فرضیه دیگر این است که ذخایر در اصفهان متمرکز هستند.
در واقع برخلاف ادعای مقامات آمریکایی مبنی بر اینکه هیچ گزارشی از جابهجایی مواد پیش از حملات دریافت نشده، این تصاویر نشان میدهند که «مرکز ثقل» هستهای ایران به اعماق تونلهای اصفهان منتقل شده است؛ جایی که حتی قدرتمندترین بمبهای سنگرشکن نیز کارایی محدودی دارند.
چرا اصفهان؟
مجتمع اصفهان به دلیل ساختار زیرزمینی منحصربهفردش، در جریان حملات ژوئن آسیب ندید. رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، به تازگی اصفهان را بهعنوان محل اصلی نگهداری حساسترین مواد هستهای ایران معرفی کرد و تخمین زد که «کمی بیش از ۲۰۰ کیلوگرم» اورانیوم ۶۰ درصد در این تونلها ذخیره شده است. با این حال، تصاویر ماهوارهای نشان میدهند که این رقم میتواند بیش از ۵۴۰ کیلوگرم، یعنی تمام ذخایر ایران، باشد. طبق تحلیلهای موجود، ایران در این تونلها یک مرکز غنیسازی جدید احداث کرده که آژانس هنوز موفق به بازدید از آن نشده است. کارشناسان هشدار میدهند که با در اختیار داشتن اورانیوم ۶۰ درصد، ایران تنها به ۱۰ روز زمان نیاز دارد تا با استفاده از یک آبشار کوچک از سانتریفیوژهای پیشرفته آیآر-۶، سوخت لازم برای یک بمب اتمی (اورانیوم ۹۰ درصد) را تولید کند.
بنبست دیپلماتیک و گزینه نظامی زمینی
در حالی که گفته میشد، عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، در مذاکرات فوریه پیشنهاد «رقیقسازی» اورانیوم را در ازای لغو تحریمها مطرح کرده بود، دستور ترامپ برای آغاز حملات، این مسیر احتمالی را مسدود کرد. اکنون گزارشهایی به گوش میرسد که ایالات متحده ممکن است در حال برنامهریزی برای یک عملیات زمینی جهت دستیابی و خنثیسازی این مواد در اصفهان باشد. اگرچه چنین عملیاتی با چالشهای لجستیکی و حفاظتی فوقالعادهای روبهروست، اما تمرکز تمام مواد حساس ایران در یک نقطه(اصفهان)، میتواند ابهام را در برنامهریزی نظامی کاهش دهد. همزمان آژانس تاکید دارد که در حال حاضر «تداوم دانش» خود را نسبت به موجودی دقیق ایران از دست داده و این شکاف اطلاعاتی برگشتناپذیر است.
بازگشایی رسمی سفارت ایالات متحده در ونزوئلا پس از هفت سال تعطیلی
وزارت امور خارجه ایالات متحده روز دوشنبه ۳۰ مارس-۱۰ فروردین، اعلام کرد که پس از گذشت هفت سال، فعالیتهای سفارت این کشور در ونزوئلا به طور رسمی از سر گرفته شده است. تحول تازه در پی بازداشت نیکولاس مادورو توسط نیروهای آمریکایی در ماه ژانویه صورت میگیرد. وزارت خارجه آمریکا در بیانیهای در این خصوص اعلام کرد: «امروز ما رسما فعالیتهای خود را در سفارت ایالات متحده در کاراکاس از سر میگیریم که نشاندهنده فصلی جدید در حضور دیپلماتیک ما در ونزوئلا است.» در ادامه این بیانیه، آمده است که فعالیت عادی سفارت «توانایی ما را برای تعامل مستقیم با دولت موقت ونزوئلا، جامعه مدنی و بخش خصوصی تقویت خواهد کرد.» ایالات متحده در مارس ۲۰۱۹، اندکی پس از آنکه واشنگتن و تعدادی از متحدان غربی و آمریکای لاتین، نیکلاس مادورو را به دلیل تخلفات گسترده در انتخابات ریاستجمهوری، رهبری غیرقانونی اعلام کردند، سفارت خود را در کاراکاس تعطیل کرده بود.
نیکولاس مادورو، رییس جمهور سابق ونزوئلا به همراه وکیل مدافعش در دادگاه فدرال منهتن تصویر: آسوشیتد پرس
از آن زمان، ایالات متحده عملیات دیپلماتیک مربوط به ونزوئلا را از کشور همسایه، کلمبیا، اداره میکرد. اما در اوایل ماه ژانویه، دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا، دستور یک حمله غیرمنتظره را صادر کرد که در آن واحدهای زبده «دلتا فورس» و سایر نیروها، مادورو را بازداشت کرده و برای محاکمه به اتهام قاچاق مواد مخدر، که او آن را رد میکند، به نیویورک منتقل کردند. از آن زمان، واشنگتن با دلسی رودریگز، معاون پیشین مادورو که اکنون بهعنوان رئیسجمهور موقت فعالیت میکند، همکاری داشته است. دونالد ترامپ با وجود سوابق رودریگز، رابطه با او را یکی از اولویتهای اصلی خود دانسته است. این همکاریها شامل کمک به شرکتهای نفتی آمریکایی و اجبار به همکاری از طریق تهدید به خشونت در صورت عدم تمکین بوده است. لورا دوگو، دیپلمات کهنهکار آمریکایی، در ماه ژانویه برای ریاست سفارت وارد کاراکاس شد. پرچم ایالات متحده نیز در ۱۴ مارس، دقیقا هفت سال پس از پایین کشیده شدن، بار دیگر بر فراز ساختمان سفارت به اهتزاز درآمد.
ترامپ: تنگه هرمز را تصرف کنید!
دونالد ترامپ از کشورهایی که در جریان حملات مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران هیچ کمکی نکردهاند، خواست که از آمریکا نفت بخرند و همچنین شجاعت به خرج دهند و به تنگه هرمز بروند و «بهسادگی آن را تصرف» کنند. ترامپ بهویژه بریتانیا و فرانسه را هدف انتقاد قرار داد و آنها را به عدم همکاری کافی در این درگیری یکماهه متهم کرد.
اتحادیه اروپا از ایران خواست آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز را تضمین کند
آنتونیو کوستا، رییس شورای اروپا در جریان گفتگویی با رئیس جمهوری اسلامی مسعود پزشکیان، از تهران خواست به حملات خود علیه کشورهای منطقه پایان دهد و با رویکردی سازنده و بهویژه از طریق همکاری با سازمان ملل متحد، مسیر دیپلماسی را در پیش گیرد.
چین و پاکستان طرح خود را برای پایان دادن به جنگ ارائه کردند
به دنبال سفر اسحاق دار، وزیر امور خارجه پاکستان به پکن، دو کشور خواستار پایان فوری جنگ در خاورمیانه شدند و یک طرح پنجمرحلهای شامل آتشبس و آغاز مذاکرات صلح ارائه کردند. دو کشور با تاکید بر هماهنگی راهبردیشان در باره مسائل منطقهای و بینالمللی، خود را بهعنوان میانجی برای جلوگیری از تشدید درگیریها معرفی کردند. طرح مشترک آنها شامل توقف حملات به غیرنظامیان و زیرساختهای حیاتی و تضمین امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز است. سفر اسحاق دار به چین، درست بعد از مذاکراتی صورت میگیرد که در اسلامآباد، با حضور عربستان، مصر و ترکیه انجام شده بود.
بحران انرژی و «مشکل» تنگه هرمز، دغدغه اصلی جهان است
در سی و دومین روز جنگ، تهران از همان نخستین ساعات روز شاهد بمبارانهای سنگین بود. حملات ایران نیز علیه کویت و امارات ادامه یافت. در حالی که بحران انرژی هر روز بیشتر در سطح جهانی احساس میشود، دونالد ترامپ متحدان خود را تشویق کرد که خود برای تصرف تنگه هرمز اقدام کنند.
لاوروف: تلاش برای «تغییر رژیم» در ایران با هدف کنترل منابع انرژی است
سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه، هشدار داد که بحران جاری در خاورمیانه میتواند به یک درگیری گستردهتر منطقهای تبدیل شود. او تاکید کرد که آنچه از آن بهعنوان «تغییر رژیم» یاد میشود، در واقع با هدف «کنترل بیشتر بر منابع نفت و گاز» دنبال میشود. به گزارش رویترز، لاوروف تصریح کرد که ایالات متحد آمریکا در کنار اسرائیل به دنبال چنین هدفی است. او همزمان آنها را متهم کرد که با «عادیسازی روابط میان ایران و همسایگانش» مخالفاند.
قیمت سوخت جت از زمان شروع جنگ دو برابر شده است
بر اساس دادههای انجمن بینالمللی حملونقل هوایی، قیمت جهانی سوخت جت از زمان آغاز جنگ در خلیج فارس بیش از دو برابر شده است؛ روندی که شرکتهای هواپیمایی را ناچار به افزایش هزینهها یا کاهش خدمات کرده است. گزارش «پایش قیمت سوخت جت» این نهاد برای هفته منتهی به ۲۷ مارس نشان میدهد میانگین قیمت جهانی سوخت هواپیما اکنون به ۴.۶۵ دلار در هر گالن رسیده که نسبت به ماه گذشته ۱۰۴ درصد افزایش داشته است. در این میان، منطقه آسیا و اقیانوسیه بیشترین رشد را تجربه کرده و قیمتها در این منطقه ۱۳۴ درصد افزایش یافته و به حدود ۵ دلار در هر گالن رسیده است. در مقابل، آمریکای شمالی کمترین افزایش را ثبت کرده و قیمتها در این منطقه حدود ۸۸ درصد رشد داشته است. سوخت حدود ۳۰ درصد از هزینههای شرکتهای هواپیمایی را تشکیل میدهد؛ به همین دلیل این صنعت بیش از سایر مصرفکنندگان نفت از افزایش قیمتها آسیب دیده است، در حالی که قیمت نفت برنت از آغاز جنگ حدود ۶۰ درصد رشد داشته است. همچنین فاصله قیمتی میان نفت خام و سوخت جت(موسوم به «کرک اسپرد») طی یک ماه گذشته ۲۳۱ درصد و در یک سال اخیر ۲۸۷ درصد افزایش یافته است.
گزارشها از استقرار نیروهای زینبیون و فاطمیون در سیستان و بلوچستان
به گزارش حال وش؛ بر اساس اطلاعات دریافتی از منابع محلی، گروهی از نیروهای موسوم به زینبیون و فاطمیون در مناطق مختلف استان سیستان و بلوچستان مستقر شدهاند. به گفته این منابع، در زاهدان و زابل شماری از این نیروها در برخی مدارس اسکان داده شدهاند و تعدادی دیگر نیز در مناطق اطراف از جمله شهر دوستمحمد حضور دارند. همزمان، گزارشهایی از حضور نیروهای زینبیون در چابهار منتشر شده است. بر اساس این گزارشها، این نیروها در برخی نقاط اقدام به ایجاد ایست و بازرسی کرده و خودروها را متوقف و بازرسی میکنند. منابع حال وش، میگویند این نیروها تسلط کافی به زبان فارسی یا بلوچی ندارند و در مواردی بدون توجه به توضیحات شهروندان، اقدام به بازرسی بدنی و تفتیش وسایل آنان کردهاند. همچنین گزارشهایی از برخوردهای نامناسب و تحقیرآمیز با برخی شهروندان بلوچ منتشر شده است. بر پایه این گزارشها، نیروهای زینبیون در برخی مناطق در کنار نیروهای نظامی جمهوری اسلامی فعالیت میکنند و در مواردی نیز بهصورت مستقل اقدام به برپایی ایستهای بازرسی کردهاند. گفتنی است حضور نیروهای زینبیون و فاطمیون که بهترتیب متشکل از شیعیان پاکستان و افغانستان هستند، در سالهای اخیر در بخشهایی از استان سیستان و بلوچستان، بهویژه در مناطق جنوبی و سواحل مکران از جمله چابهار، کنارک، سیریک و میناب نیز گزارش شده است. برخی منابع همچنین به فعالیت این نیروها در پروژههای اقتصادی از جمله طرحهای مرتبط با پتروشیمی چابهار در دورههای گذشته اشاره کردهاند.
بازداشت ٢١١ تن در شهرهای مختلف ایران
به گزارش منابع حقوق بشری دستکم ٢١١ تن از شهروندان در شهرهای مختلف ایران بازداشت شدهاند. حکومت ایران اکثر آنها را با اتهامات مشابهی مانند همکاری با کشورهای درگیر جنگ با ایران و رسانههای خارج از کشور متهم کرده است. در همین حال گزارشها حاکی از این است که سه شهروند بهایی نیز در شمار این بازداشت شدگان هستند که تاکنون به اتهاماتشان اشارهای نشده است. پس از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران موج بازداشت شهروندان از سوی حکومت ایران همچنان ادامه دارد. خبرگزاری هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر امروز ٣٠ مارس، به نقل از خبرگزاریهای داخل ایران از بازداشت ١٤٦ تن در چند شهر این کشور خبر داد. این خبرگزاری از بازداشت ١٣٨ شهروند در خوزستان، ٥ شهروند در خلخال، یک شهروند در فارس، یک زوج در قرچک و چند تن دیگر در تهران خبر داده است. مرکز اطلاعرسانی پلیس خوزستان مدعی شده این افراد «با برنامهریزی قبلی اقدام به تماس تلفنی، عکسبرداری و فیلمبرداری از مراکز حساس نظامی و انتظامی» کرده و این اطلاعات را به رسانههای خارج از ایران ارسال کردهاند. همچنین در گزارشی که «خبر فوری» منتشر کرده است ادعا شده در جریان بازداشت پنج تن در شهرستان خلخال «یک سلاح جنگی، یک سلاح شکاری، تعدادی فشنگ و راههای ارتباطی این افراد با گروههای مخالف نظام» کشف و ضبط شدهاند.
هرانا امروز سهشنبه 11 فرودین، در گزارشی دیگر نیز از بازداشت ۶۲ شهروند در استانهای کرمانشاه، کردستان، اصفهان، کرمان، کهگیلویه و بویراحمد، مازندران و تهران نیز خبر داده است. بر اساس گزارشهای منتشر شده در رسانههای داخلی ایران، مقامات این کشور در اکثر موارد ادعاهای مشابهی را در مورد افراد بازداشت شده مطرح کردهاند و آنها را مرتبط با کشورهای درگیر جنگ با ایران و رسانههای خارج از کشور دانستهاند. ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، همچنین از دستگیری سه شهروند بهایی در شیراز نیز خبر داده است. بر اساس این گزارش، بهزاد یزدانی و رومینا خزعلی، زوج بهائی ساکن شیراز و مهسا ستوده، دیگر شهروند بهائی ساکن این شهر در روزهای هشتم و نهم فروردین بازداشت شدهاند. یک منبع نزدیک به خانواده بهزاد یزدانی و رومینا خزعلی، ضمن تایید این خبر به هرانا گفته است: «آقای یزدانی در شامگاه شنبه ۸ فروردین، توسط ماموران اطلاعات سپاه بازداشت و سپس به زندان عادلآباد شیراز منتقل شد. ساعاتی بعد از بازداشت او، ماموران با مراجعه دوباره به محل زندگی او، وسایل الکترونیکی نظیر لپتاپ و تلفنهای همراه اعضای این خانواده را ضبط کردند.»
این منبع اشاره کرده روز یکشنبه ۹ فروردین، ماموران مجدداً به منزل آنها مراجعه کرده و رومینا خزعلی، همسر آقای یزدانی را با اعمال خشونت بازداشت کردند و اقدام به بازجویی از دختر ۱۴ ساله این زوج کردهاند. هرانا یادآور شده است تا لحظه گزارشهای خود از محل نگهداری و اتهامات مطرحشده علیه این سه شهروند شیرازی اطلاعی در دست ندارد. این درحالی است که پس از شروع جنگ، موج گستردهای از بازداشتها در ایران به راه افتاد و تاکنون تعداد زیادی از شهروندان ایرانی با اتهامات مشابهی دستگیر شدهاند که از سرنوشت بسیاری از آنها خبری در دست نیست.
مشکل هماهنگی در رهبری از هم گسیخته ایران
جولیان ای. بارنز، آدام گلدمن و رونن برگمن- نیویورک تایمز / ۳۰ مارس ۲۰۲۶
به گفته مقامهایی که با ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا و کشورهای غربی آشنایی دارند، جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران موجب از همگسیختگی در ساختار حاکمیت ایران شده و توانایی آن برای تصمیمگیری و هماهنگی حملات تلافیجویانه گسترده را پیچیده کرده است. از آغاز این جنگ در چهار هفته گذشته، چندین ده نفر از رهبران ایرانی و معاونان آنها کشته شدهاند. افرادی که زنده ماندهاند نیز در برقراری ارتباط با یکدیگر با مشکل روبهرو هستند و به دلیل ترس از شنود تماسهایشان توسط آمریکا یا اسرائیل و هدف قرار گرفتن در حملات هوایی، قادر به دیدار حضوری نیستند. در حالی که نهادهای امنیتی و نظامی، ایران همچنان به فعالیت خود ادامه میدهند، توانایی حکومت برای طراحی راهبردها یا سیاستهای جدید تضعیف شده است. دولت ترامپ، اعلام کرده است که یک حکومت جدید در ایران بر سر کار آمده و این کشور را برای دستیابی سریع به توافق تحت فشار قرار داده است. اما هرچه توان تصمیمگیری در رژیم ایران بیشتر تضعیف شود، مذاکره با نمایندگان آمریکا یا ارائه امتیازات قابلتوجه برای آن دشوارتر خواهد شد. با حضور رهبران جدید، مذاکرهکنندگان ایرانی ممکن است اطلاع اندکی از این داشته باشند که حکومتشان حاضر است چه امتیازاتی بدهد، یا حتی دقیقاً باید از چه کسی سئوال کنند. علاوه بر این، مقامهای آمریکایی میگویند تندروها در درون سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نفوذ بیشتری پیدا کردهاند و عملا قدرت بیشتری نسبت به رهبری مذهبی که بهطور اسمی در رأس قرار دارد، اعمال میکنند. با این حال، اینکه آیا فردی برای دستیابی به توافق ظهور خواهد کرد و آیا آن فرد میتواند سایر مقامها را برای پذیرش آن متقاعد کند یا نه، هنوز کاملا نامشخص است. مقامهای پیشین آمریکایی میگویند ایران زمانی به توافق تن خواهد داد که از نظر اقتصادی به اندازه کافی تحت فشار جنگ قرار گیرد. هرچند خسارات واردشده شدید بوده، اما به گفته مقامهای فعلی و سابق، ممکن است ایران هنوز احساس شکست نکند. روز دوشنبه، رئیسجمهور ترامپ تهدید کرد که در صورت دستیابی نیافتن سریع به توافق، دامنه جنگ را گسترش خواهد داد و اشاره کرد که نیروهای آمریکایی ممکن است برای تصرف جزیره خارک، مرکز اصلی صادرات نفت ایران، اقدام کنند.
سردرگمی و بدگمانی در میان رهبران
به گفته مقامها، اختلال در ارتباطات ایران باعث سردرگمی و افزایش بدگمانی در میان رهبران باقیمانده شده است؛ چرا که آنها بیم دارند تماسها و پیامهایشان توسط اطلاعات اسرائیل شنود شود. در نتیجه، بر اساس ارزیابیهای اطلاعاتی غرب، آنها تمایل کمتری به برقراری تماس دارند. اسرائیل جنگ را با حمله به مجموعه محل استقرار رهبری آغاز کرد؛ حملهای که به کشته شدن رهبر جمهوری اسلامی ایران، علی خامنهای، و بخش زیادی از رهبری امنیت ملی انجامید. به گفته مقامهای آمریکایی، شماری از مقامهای ردهپایینتر که از نظر آمریکا عملگراتر تلقی میشدند نیز در این حمله کشته شدند. خود ترامپ نیز در مصاحبههایی اشاره کرده بود که برخی از گزینههای احتمالی برای رهبری ایران کشته شدهاند. به گفته مقامهای غربی و افرادی که در جریان ارزیابیهای دولتی قرار دارند، این حمله بسیاری از پیوندها میان سیاستگذاران امنیتی، نظامی و غیرنظامی را قطع کرد.
مشخص نیست که رهبر جدید، مجتبی خامنهای، تا چه اندازه کنترل حکومت را در دست دارد. او در انظار عمومی دیده نشده و سازمانهای اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل معتقدند که در جریان جنگ زخمی شده است. برخی از مقامهای اطلاعاتی بر این باورند که او ممکن است بیشتر نقشی نمادین داشته باشد و تصمیمگیریها عملاً توسط رهبری باقیمانده سپاه پاسداران انجام شود. یک مقام ارشد نظامی آمریکا گفت که سامانه فرماندهی و کنترل ایران در نتیجه حملات آمریکا و اسرائیل بهشدت تضعیف شده است. با این حال، او و یک مقام ارشد اطلاعاتی دیگر تاکید کردند که ایران پیش از جنگ یک ساختار کنترل غیرمتمرکز ایجاد کرده بود که به فرماندهان محلی در مناطق مختلف کشور اجازه میدهد حتی بدون دریافت دستورات روزانه مستقیم از تهران، درباره حملات تصمیمگیری کنند. به گفته این مقام نظامی، ایالات متحده در حال هدف قرار دادن همین فرماندهان محلی است. با این وجود، ایران نشان داده که همچنان قادر به انجام حملات تهاجمی قابلتوجه است؛ از جمله حمله موشکی و پهپادی هفته گذشته به پایگاه هوایی پرنس سلطان در عربستان سعودی. با این حال، حملات تلافیجویانه ایران به اندازهای که میتوانست باشد، گسترده یا مؤثر نبوده است؛ مسئلهای که به مشکلات موجود در ساختار حکومتی ایران نسبت داده میشود. مقامهای پیشین آمریکایی میگویند با توجه به تضعیف شدید رهبری، ایران نتوانسته است موجهای بزرگتری از شلیک موشک را سازماندهی کند که بتواند سامانههای دفاعی را راحتتر اشباع کند. در عوض، فرماندهیهای منطقهای مجبور شدهاند بدون هماهنگی با یکدیگر، ضدحملات را سازماندهی کنند.
ترامپ از آنچه «پیامهای متناقض» از سوی رهبری ایران توصیف کرده، ابراز نارضایتی کرده است. او روز پنجشنبه در شبکههای اجتماعی نوشت: «مذاکرهکنندگان ایرانی بسیار متفاوت و «عجیب» هستند. آنها از ما «التماس» میکنند که توافق کنیم -که باید هم این کار را بکنند، چون از نظر نظامی کاملا نابود شدهاند و هیچ شانسی برای بازگشت ندارند- اما در عین حال بهصورت علنی میگویند که فقط در حال «بررسی پیشنهاد ما» هستند.»
ترامپ در آخر هفته گفت که کارزار حملات هوایی به شکلگیری رهبری جدید در ایران منجر شده و بار دیگر از پیشرفت در مذاکرات سخن گفت. او روز یکشنبه اظهار داشت: «این یک گروه کاملا متفاوت از افراد است. بنابراین من آن را تغییر رژیم در نظر میگیرم و صادقانه بگویم، آنها بسیار منطقی بودهاند.» ترامپ در پستی در شبکههای اجتماعی در روز دوشنبه، ضمن ارائه ارزیابیهایی خوشبینانه از حکومت فعلی ایران، تهدید کرد که دامنه جنگ را با هدف قرار دادن زیرساختهای انرژی و غیرنظامی گسترش خواهد داد. او گفت اگر بهزودی توافقی حاصل نشود و تنگه هرمز همچنان بسته بماند، نیروگاههای تولید برق، چاههای نفت و تاسیسات آبشیرینکن ایران را هدف قرار خواهد داد. افرادی که در جریان ارزیابیهای اطلاعاتی قرار دارند میگویند ناامیدی ترامپ بازتابی از ناتوانی حکومت کنونی ایران در هماهنگسازی پاسخها و اتخاذ تصمیم درباره پیشنهادهای صلح آمریکا است. مقامهای اسرائیلی گفتهاند مشکلات ارتباطی در ایران بیشباهت به چالشهای مذاکرات مربوط به گروگانها در جنگ غزه نیست. در غزه، پیشنهادهای آمریکا و اسرائیل ابتدا به رهبران حماس در قطر منتقل میشد و سپس بهصورت یادداشتهای مکتوب به رهبران داخل غزه رسانده میشد – فرآیندی زمانبر که موجب بروز سردرگمی میشد.
خاورمیانه در یک ماه از آغاز جنگ ایران 186 میلیارد دلار ضرر کرده است
بنا بر برآورد سازمان ملل متحد بر اثر تشدید تنشها در خاورمیانه تولید ناخالص داخلی کشورهای منطقه در حدود 6 درصد کاهش یافته است. عبدالله الدردری، معاون دبیرکل سازمان ملل متحد، سهشنبه 11 فروردین، اعلام کرد که کشورهای منطقه خاورمیانه در نتیجه جنگ یک ماهه که با حمله آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد، تقریبا 186 میلیارد دلار ضرر کردهاند. الدردری، که همچنین مدیر منطقهای کشورهای عربی در برنامه توسعه سازمان ملل متحد است، در یک کنفرانس مطبوعاتی در عمان با موضوع «پیامدهای اقتصادی و اجتماعی تشدید نظامی خاورمیانه بر منطقه عربی» گفت: «امیدواریم که جنگ فردا متوقف شود، چرا که هر روز تاخیر بر اقتصاد جهانی پیامدهای منفی میگذارد.»
او میزان ضرر تولید ناخالص داخلی منطقه در نتیجه جنگ یک ماهه را تقریبا 6 درصد تخمین زد. معاون دبیرکل سازمان ملل متحد، گفت: «6 درصد از تولید ناخالص داخلی به این معناست که منطقه در یک ماه حدود 186 میلیارد دلار از اقتصاد خود را از دست داده است.» وی پیشبینی کرد که «در دورههای آینده آثار عمیقتر، طولانیتر و دشوارتری به وجود خواهد آمد»، و اشاره کرد که خسارتها ممکن است در همین یک ماه به «بیش از 190 میلیارد دلار» برسد. الدردری، توضیح داد که «تأثیر بر تولید ناخالص داخلی در منطقه خلیج بسیار محسوس است»، بهطوریکه ممکن است «به 168 میلیارد دلار» برسد، و «در منطقه شام حدود 30 میلیارد دلار» شود. از زمان آغاز جنگ در خاورمیانه در 28 فوریه، ایران کشورهای خلیج را هدف حملات تجاوزکارانه خود قرار داده و عملا تنگه هرمز که یکپنجم تولید نفت و گاز مایع جهان از آن عبور میکند را با انجام حملات علیه کشتیها و تهدیدات مکرر خود بسته است. این مقام سازمان ملل اظهار داشت که «اقتصاد کشورهای عربی تقریبا بهطور کامل به یک کالا، یعنی نفت، وابسته است»؛ و افزود: «منطقه باید تلاش کند تا مدل توسعه خود را بازنگری و یک مدل اقتصادی متنوعتر را اتخاذ کند.» او همچنین به مشکل تنگه هرمز پرداخت و گفت: «ما با علم به اینکه 45 سال است تنشهایی پیرامون تنگه هرمز وجود دارد، به آن تکیه کردهایم. لذا، اکنون باید بررسی کنیم که آیا میتوان مسیرهای تجاری و شبکههای خط لوله نفت و گاز جایگزین دیگری داشت یا خیر.» طبق گزارش پلتفرم دریایی «کپلر»، ترافیک کشتیرانی در این تنگه از زمان آغاز جنگ 95 درصد کاهش یافته است. الدردری پیشبینی کرد که این درگیری به از دست رفتن 3.7 میلیون شغل و سوق دادن چهار میلیون نفر دیگر به زیر خط فقر منجر شود.
ساختمانهای بسیاری در سراسر تهران به ویرانه تبدیل شدهاند
نتیجهگیری
چهار هفته پیش، دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو به یک کارزار بمباران شدید اعتماد کردند که نه تنها رهبر جمهوری اسلامی، بلکه نزدیکترین مشاوران او را نیز کشت و تا کنون بنا بر گزارش گروه هرانا مستقر در آمریکا، بیش از ۱۵۰۰ غیرنظامی ایرانی را به کام مرگ کشانده است. این دو رهبر انتظار یک پیروزی سریع را داشتند. برنامه هر دو این بود که از مردم ایران بخواهند که با قیامی مردمی، کار این بمبارانها را کامل کنند و نظام را سرنگون سازند. اما جمهوری اسلامی ایران، همچنان پابرجاست و مقابله میکند، و ترامپ اکنون در حال درک این موضوع است که چرا پیشینیان او هرگز حاضر نشدند در جنگ برای سرنگونی جمهوری اسلامی به بنیامین نتانیاهو بپیوندند. مخالفان حکومت قیام نکردهاند. آنها به خوبی میدانند که در ژانویه، نیروهای حکومتی هزاران معترض را کشتند. هشدارهای رسمی نیز پخش شده که هر کس به فکر تکرار اعتراضات باشد، بهعنوان دشمن تلقی خواهد شد. جمهوری اسلامی ایران، حکومتی بیرحم و سازمانیافته است. ایران سالها و میلیاردها دلار صرف ایجاد شبکهای از متحدان و نیروهای نیابتی کرده است که آن را «محور مقاومت» مینامد؛ از جمله حزبالله در لبنان، شیعیان عراق و …
«محور مقاومت»، همچنین شامل حوثیهای یمن است. آنها روز جمعه برای نخستین بار از زمان آغاز این جنگ، بارانی از موشکها را به سوی اسرائیل شلیک کردند. اگر حملات خود به کشتیرانی در دریای سرخ را از سر بگیرند، عربستان مسیر غربی صادرات نفت خود به آسیا را از دست خواهد داد. دریای سرخ نیز گلوگاه مهمی به نام تنگه بابالمندب دارد که برای تجارت جهانی به اندازه تنگه هرمز حیاتی است. اگر حوثیها حملات به کشتیها را در این منطقه و مناطق جنوبیتر تشدید کنند، همانگونه که در جریان جنگ غزه انجام دادند، مسیر آسیا به اروپا از طریق کانال سوئز قطع خواهد شد. این امر یک بحران اقتصادی حتی شدیدتر در سطح جهان ایجاد خواهد کرد. این جنگ بهنظر میرسد در حال تبدیل شدن به نمونهای کلاسیک از چگونگی جنگیدن یک قدرت کوچکتر و ضعیفتر با دشمنی بزرگتر و نیرومندتر باشد؛ همان نوع درگیری که استراتژیستها آن را «جنگ نامتقارن» مینامند. هنوز خیلی زود است که پس از یک ماه، آن را با جنگهای دیگری مقایسه کنیم که آمریکا روی کاغذ در آنها از نظر تعداد دشمنان کشتهشده و شمار حملات هوایی موفق بهنظر میرسید، مانند ویتنام، عراق و افغانستان. اما مهم است به یاد داشته باشیم که پس از سالها خونریزی و کشتار، همه آنها به شکلی پایان یافتند که برای آمریکا معادل شکست بود.
مجموعه تصمیمهای بعدی ترامپ و نتانیاهو میتواند مشخص کند که آیا جنگ ایران به یک لغزش بزرگ دیگر برای آمریکا تبدیل میشود یا نه. ترامپ تاکنون دو بار تهدید خود را برای نابودی نیروگاههای ایران به تعویق انداخته است؛ اقدامی که آنگونه که خود او توصیف کرده، میتواند مصداق جنایت جنگی باشد. او میگوید دلیلش این است که ایران با ناامیدی میخواهد برای پایان دادن به جنگ به توافق برسد، چون نظام جمهوری اسلامی از خسارتها و مرگهایی که آمریکا تاکنون وارد کرده، سخت آسیب دیده و از این میترسد که آمریکا باز هم بیشتر پیش برود. این جنگ، اکنون به نقطهای بحرانی رسیده است. اگر میان آمریکاییها و ایرانیها توافقی حاصل نشود، ترامپ گزینههای بسیار کمی خواهد داشت. او میتواند اعلام پیروزی کند و بگوید آمریکا ارتش ایران را نابود کرده، پس ماموریت انجام شده و باز کردن تنگه هرمز مسئولیت او نیست. چنین کاری میتواند بازارهای مالی جهان را دچار فروپاشی کند و متحدان ناراضی او در اروپا، آسیا و خلیج فارس را به شدت نگران کند. نظام ایران که زخمی و خشمگین خواهد بود، ظرفیت زیادی برای وارد کردن فشار بیشتر بر اقتصاد جهانی خواهد داشت. احتمال بیشتر این است که دونالد ترامپ تصمیم بگیرد جنگ را تشدید کند. آمریکاییها بیش از ۴ هزار تفنگدار دریایی را سوار بر کشتیهایی به سوی خلیج فارس فرستادهاند، نیروهای هوابرد لشکر هشتاد و دوم را در آمادهباش نگه داشتهاند و درباره اعزام نیروهای تقویتی بیشتر نیز گفتوگو میکنند.
این احتمال وجود دارد که آمریکاییها تلاش کنند جزایری در خلیج فارس، از جمله جزیره خارگ، پایانه اصلی نفت ایران، را تصرف کنند. این کار مستلزم مجموعهای از عملیاتهای آبیـخاکی دشوار و خطرناک خواهد بود. خرابیهای گسترده در نهادهای اقتصادی و زیرساختی، هزینههای بسیار سنگینی به کشور تحمیل خواهد کرد و جبران این خسارات ممکن است بیش از یک دهه زمان ببرد. بهویژه در حوزه صنایع زیربنایی، بازسازی بسیار دشوار خواهد بود. همچنین جامعه ایران با نارضایتی عمومی و فشار شدید اقتصادی مواجه است. در صورت ادامه جنگ، حتی اگر آمریکا زودتر از درگیری خارج شود، احتمال تداوم درگیری با اسرائیل وجود دارد. روابط ایران با کشورهای حاشیه خلیج فارس، به شدت کاهش یافته است و این روابط، چه در بعد اقتصادی و چه سیاسی، تا حد زیادی از بین رفته و ایران عملا به کشوری تنها در منطقه تبدیل شده است. بنیامین نتانیاهو نخست وزیر رژیم اسرائیل در روزهای نخست حمله به ایران از اسرائیلیها خواست صبور باشند تا در روزهای آینده اهداف مورد نظر جنگ تحقق یابد.
این صحبتهای نتانیاهو به این معنی بود که جنگ کوتاه خواهد بود، اما اکنون یک ماه از آن گذشته و اسرائیل با حملات بیسابقه موشکی ایران روبهرو شده که تلفات و خسارتهای ناشی از آن فراتر از پیشبینیهای تلآویو است. این در حالی است که اسرائیل در جبهه شمالی با لبنان نیز با رخدادهای میدانی دست به گریبان شده که هر لحظه در حال شدت گرفتن است. در همین ارتباط، موسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل یک نظرسنجی در مورد ارزیابی مدت زمان جنگ با ایران انجام داد که در آن ۸۲ درصد شرکتکنندگان احتمال دادند جنگ دستکم یک ماه طول بکشد. یک نظرسنجی مشابه دیگر که کانال ۱۲ تلویزیون اسرائیل انجام داد، نشان میدهد که شکاف در جامعه اسرائیل در خصوص جنگ در حال گسترش است. بر اساس این نظرسنجی، شرکت کنندگان معتقدند با گذشت یک ماه از این جنگ، آنچه در صحنه عملی در جریان است با خواستههای مورد انتظار آنان متفاوت است و به نظر میرسد در روزهای آینده سناریوهای غیرقابل پیشبینی دیگری در راه باشد.
الجزیره نوشت: روزنامه هاآرتص آمار تلفات ناشی از حملات موشکی ایران را تا این لحظه ۲۳ نفر اعلام کرده است. وزارت بهداشت دولت اسرائیل نیز اعلام کرد که پنج هزار و ۶۸۹ مجروح به بیمارستانها منتقل شدهاند. علاوه بر این، بیانیههای آماری موسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل حاکی از این است که ۴ هزار و ۸۰۰ شهرکنشین از زمان آغاز جنگ علیه ایران، خانههای خود را ترک کردهاند. بر اساس این بیانیهها، ایران تا یک هفته پیش، بیش از ۵۵۰ موشک و ۷۶۵ پهپاد به اهداف اسرائیلی شلیک کرده بود. در این میان، نکته قابل توجه این است که اسرائیل با کنترل شدید رسانهها و هشدار در مورد انتشار عکس یا اطلاعات مربوط به خسارتهای ناشی از حملات موشکی ایران، سخت در تلاش برای سرپوش گذاشتن بر تلفات و خسارتهای ناشی از این حملات است. «عماد ابو عواد» کارشناس مسائل اسرائیل در گفتوگو با الجزیره گفت: درد و رنج حاصل از این جنگ برای اسرائیل بیش از انتظار آن و دستاوردها نیز کمتر از پیشبینیها بوده است.
به گفته وی، اسرائیل اکنون با یک تناقض روبهرو است؛ به این معنی که اگر جنگ را متوقف کند، کابینه باید پاسخگوی سئوالهای مردم، نخبگان و چهرههای سیاسی باشد که هدف از این جنگ چه بود؛ و اگر آن را ادامه دهد سئوال آنان این است که چه دستاوردهایی حاصل خواهد شد؟ بر اساس گزارشهای داخلی اسرائیل، از زمان آغاز جنگ، میلیونها نفر بارها به پناهگاهها رفتهاند و نظام هشدار موشکی بهطور مداوم فعال بوده است؛ وضعیتی که مستقیما با افزایش اضطراب، اختلال خواب و فرسودگی روانی در جامعه مرتبط دانسته میشود. فرسودگی روانی تنها به ترس از موشکها محدود نمیشود؛ نشانههایی از بیاعتمادی و سرخوردگی نیز در حال گسترش است. پارلمان اسرائیل، کنست، امروز دوشنبه ۳۰ مارس-۱۰ فروردین، بودجه دفاعی سنگینی به ارزش ۶۹۹ میلیارد شِکِل(حدود ۲۲۱ میلیارد دلار) تصویب کرد؛ رقمی که نشانگر اولویت یافتن امنیت در ساختار اقتصادی کشور است. با این حال، پیشبینیها برای اقتصاد سال ۲۰۲۷ اسرائیل، همچنان خوشبینانهاند و رشدی ۵.۳ تا ۶.۱ درصدی انتظار میرود؛ نشانهای از اینکه اقتصاد اسرائیل، بهویژه در بخشهای فناوری و خدمات، ظرفیت بازگشت و انطباق با شرایط جنگی را حفظ کرده است.
با گذشت یک ماه از آغاز درگیریها، نه تنها اهداف اعلامی آمریکا و اسرائیل محقق نشده، بلکه روند تحولات نشان میدهد این جنگ بهتدریج از کنترل خارج میشود. تجربه جنگهای مدرن نشان میدهد آغاز درگیری لزوما بهمعنای امکان کنترل مسیر آن نیست و تلاش برای دستیابی به پیروزی سریع و قاطع در این مورد شکست خورده است. گلوبال تایمز، هشدار داد که این جنگ تاکنون باعث بروز بحران انرژی، اختلال در زنجیرههای تامین و افزایش نااطمینانی اقتصادی در سطح جهان شده است. در صورت تشدید بیشتر درگیریها، خطر ورود اقتصاد جهانی به رکود بهطور جدی افزایش خواهد یافت. این روزنامه گسترش دامنه اهداف حملات را یکی از نگرانکنندهترین تحولات اخیر دانست و نوشت که درگیریها دیگر صرفا محدود به اهداف نظامی نیست و زیرساختهای حیاتی غیرنظامی از جمله پالایشگاهها، تاسیسات آبشیرینکن و نیروگاهها نیز هدف قرار گرفتهاند؛ مسئلهای که میتواند به بحرانهای انسانی شدیدتری منجر شود. در عین حال، این رسانه به وجود «پنجرهای محدود برای کاهش تنش» اشاره کرده و نوشته است که هر سه طرف درگیر با فشارهای فزایندهای مواجهاند که میتواند آنها را به سمت مهار بحران سوق دهد. به باور این روزنامه، از سرگیری مسیرهای ارتباطی و حرکت به سمت راهحلهای سیاسی، مستلزم خویشتنداری و پرهیز از تشدید بیشتر تنشها است. گلوبال تایمز، در پایان هشدار داد که وضعیت کنونی در نقطهای حساس قرار دارد و هرگونه اشتباه محاسباتی میتواند پیامدهایی جبرانناپذیر بههمراه داشته باشد، از این رو همه طرفها باید از فرصتهای محدود برای بازگشت به مسیر دیپلماسی استفاده کنند.
در این میان، فشار ناشی از افزایش قیمت نفت و سوخت اکنون بهطور مستقیم بر زندگی روزمره شهروندان آمریکایی اثر گذاشته و به مسئلهای سیاسی برای ترامپ و حزب جمهوریخواه در آستانه انتخابات میاندورهای نوامبر تبدیل شده است. بر اساس دادههای منتشرشده، میانگین قیمت خردهفروشی بنزین در آمریکا روز دوشنبه برای نخستین بار در بیش از سه سال گذشته از چهار دلار برای هر گالن عبور کرده است. همزمان، نفت برنت در طول ماه مارس ۵۶ درصد افزایش یافته و به بیش از ۱۱۳ دلار در هر بشکه رسیده است؛ افزایشی کمسابقه که نگرانیها درباره موج جدید تورم و اختلال در زنجیره تامین جهانی را افزایش داده است. در جبهههای دیگر نیز دامنه درگیریها همچنان رو به گسترش است. حوثیهای همسو با ایران وارد جنگ شدهاند و با موشک و پهپاد اسرائیل را هدف قرار دادهاند. ترکیه نیز گزارش داده است که یک موشک بالستیک شلیکشده از ایران وارد حریم هوایی این کشور شده، اما از سوی سامانههای پدافندی ناتو رهگیری و سرنگون شده است. همزمان اسرائیل حملات موشکی خود را علیه آنچه زیرساختهای نظامی ایران در تهران میخواند ادامه داده و همچنین مواضعی را در بیروت که به گفته این کشور در اختیار حزبالله بوده، هدف قرار داده است. در تهران نیز به گزارش رسانههای ایرانی، دقایقی پس از هشدار اسرائیل درباره حملات قریبالوقوع، صدای انفجار در بخشهایی از شرق و غرب شهر شنیده شده است. خبرگزاری تسنیم نوشته است که در منطقه پیروزی برق قطع شده و مقامهای وزارت نیروی ایران برای بازگرداندن جریان برق وارد عمل شدهاند. در شمالغرب ایران نیز حمله به یک حسینیه در زنجان سه کشته و ۱۲ زخمی برجای گذاشته است. در جنوب لبنان هم ارتش اسرائیل اعلام کرده است که چهار سرباز این کشور کشته شدهاند؛ همان منطقهای که پیشتر نیز سه نیروی حافظ صلح سازمان ملل از اندونزی در دو حادثه جداگانه جان باخته بودند.
در سوی دیگر، سخنگوی نظامی جمهوری اسلامی ایران، گفته است که در حملات موشکی و پهپادی اخیر، «مخفیگاههای» نیروهای آمریکایی در پنج پایگاه منطقهای و نیز اهدافی در اسرائیل مورد حمله قرار گرفتهاند. همزمان دو مقام آمریکایی به رویترز گفتهاند که هزاران نیروی لشکر ۸۲ هوابرد ارتش آمریکا وارد خاورمیانه شدهاند؛ اقدامی که به گفته این گزارش، دامنه گزینههای نظامی ترامپ را گسترش میدهد و حتی احتمال حمله زمینی به ایران را، در کنار ادامه تلاشهای دیپلماتیک، همچنان مطرح نگه میدارد. با وجود تشدید درگیریها، تماسهای سیاسی و دیپلماتیک نیز ادامه دارد. کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، گفته است ترامپ همچنان به دنبال رسیدن به توافق با رهبران ایران است و برای این منظور مهلتی تازه تا ۶ آوریل تعیین شده تا تهران تنگه هرمز را باز کند. او همچنین مدعی شده است که مواضع علنی ایران با آنچه در گفتوگوهای غیرعلنی به مقامهای آمریکایی منتقل میشود تفاوت دارد. تهران نیز تایید کرده که از طریق میانجیها پیشنهادهای صلح آمریکا را دریافت کرده است؛ پیشنهادی که پس از رایزنیهای وزیران خارجه پاکستان، مصر، عربستان سعودی و ترکیه منتقل شده است. با این حال، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، این پیشنهادها را «غیرواقعبینانه، غیرمنطقی و زیادهخواهانه» خوانده است.
پس از این موضعگیری، ترامپ بار دیگر لحن تهدیدآمیزی در پیش گرفت و هشدار داد که اگر بهزودی توافقی حاصل نشود و تنگه هرمز باز نگردد، آمریکا نیروگاهها، چاههای نفت و جزیره خارک، که بخش بزرگی از صادرات نفت ایران از آن انجام میشود، را نابود خواهد کرد. او در عین حال گفته است که واشنگتن با «رژیمی معقولتر» برای پایان دادن به جنگ در ایران در حال گفتوگو است. اما همزمان گزارش والاستریت ژورنال، حاکی است که ترامپ به دستیاران خود گفته حاضر است حتی در صورت باز نشدن کامل تنگه هرمز نیز عملیات نظامی را متوقف کند و بازگشایی کامل این گذرگاه را به زمانی بعد موکول سازد. انتشار همین ارزیابی به کاهش نسبی قیمت نفت و بهبود محدود بازارهای سهام کمک کرده، زیرا نشانهای از تمایل واشنگتن به یافتن راهی برای پایان سریعتر درگیری تلقی شده است. کاخ سفید در واکنش به این گزارش، به سخنان مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، استناد کرده که گفته بود تنگه هرمز «به هر شکل ممکن» پس از عملیات آمریکا باز خواهد شد. همزمان، دولت ترامپ در حال بررسی این موضوع است که از کشورهای عربی بخواهد هزینههای جنگ را تقبل کنند. همچنین دولت آمریکا درخواست بودجه اضافی ۲۰۰ میلیارد دلاری برای ادامه جنگ را مطرح کرده است؛ درخواستی که با مخالفت جدی در کنگره روبهرو شده و تصویب آن آسان نخواهد بود.
ترامپ در ادامه انتقادهای خود، بریتانیا را نیز هدف گرفت. این در حالی است که همزمان کاخ باکینگهام تایید کرده شاه چارلز و ملکه کامیلا در اواخر آوریل سفری رسمی به آمریکا خواهند داشت. ترامپ در پیامی دیگر در شبکه اجتماعی خود، نوشت کشورهایی مانند بریتانیا که به دلیل بسته شدن تنگه هرمز با کمبود سوخت جت روبهرو شدهاند و در «سر بریدن ایران» مشارکت نکردهاند، بهتر است از آمریکا سوخت خریداری کنند و «شجاعت با تاخیر» خود را جمع کرده و برای تصرف هرمز وارد عمل شوند. آمریکا، فرانسه، ایتالیا، اسپانیا و بریتانیا همگی عضو ناتو هستند، اما اکنون روشنتر از گذشته آشکار شده که همه این کشورها حاضر نیستند هزینهها و مسئولیتهای سیاسی و نظامی این جنگ را به یک اندازه بپذیرند. از زمان آغاز جنگ در 28 فوریه، نیروهای آمریکایی بیش از 11 هزار هدف را مورد حمله قرار دادهاند و تمرکز زیادی بر تضعیف توان تهاجمی ایران داشتهاند. همچنین حملات اسرائیل بیش از 14 هزار موقعیت و هدف را در بر گرفته است. در مقابل، ایران هزاران موشک و پهپاد بهسوی اسرائیل و کشورهای عربی خلیج شلیک کرده که بیشتر آنها توسط سامانههای پدافند هوایی رهگیری شدهاند.
روز شنبه ۲۸ مارس-۸ فروردین ۱۴۰۴، روزنامه «گاردین» با استناد به گزارش رویترز نوشت: «پس از یک ماه جنگ، ایالات متحد آمریکا در حدود یک سومِ زرادخانه موشکی و پهپادی ایران را نابود کرده است.» این روزنامه بریتانیایی در ادامه افزود: به احتمال زیاد یک سوم دیگر از پهپادها و موشکهایی که رژیم ایران پیش از آغاز جنگ در اختیار داشت، آسیبدیده یا در تونلها و پناهگاههای زیرزمینی در زیر خاک پنهان شدهاند.» بنابراین، اگرچه این بخش از زرادخانه موشکی و پهپادی ایران اکنون در دسترس نیست، اما زرادخانهای است که به یقین نابود نشده است. شکی نیست که براثر بمبارانهای سنگین اسرائیل و ایالات متحد آمریکا از شمار موشکها و پهپادهای ایران کاسته شده است، اما به نوشته «گاردین»، ذخایر موشکهای رهگیر آمریکا نیز ته کشیده است. زیرا آمریکاییها در این مدت ناگزیر بودند از متحدان خود در خلیج فارس در برابر حملات موشکی و پهپادی ایران محافظت کنند. با توجه به این واقعیتها، روزنامه «فایننشال تایمز» دو پرسش اساسی مطرح میکند: نخست اینکه ایران تا چه مدت میتواند آهنگ کنونی پرتاب موشک و پهپاد را حفظ کند و دوم اینکه اسرائیل و کشورهای خلیج فارس تا چه مدت میتوانند به رهگیری موشکها و پهپادهای ایران ادامه دهند؟»
برای پاسخگویی به این دو پرسش، روزنامه فایننشنال تایمز با چند کارشناس نظامی مصاحبه کرده است. به گفته «ساشا بروکمن»، کارشناس موسسه بینالمللی مطالعات استراتژیک، شلیک موشکهای ایران در قیاس با سه روز اول جنگ بهطورکلی کاهش یافته است. از سوی دیگر، میزان رهگیریِ حملات ایران، همچنان بسیار بالاست. بنابراین، اگر حملات موشکی این هفته به هدفهای خود اصابت کردند، نباید به این نتیجه برسیم که ایران میتواند به چنین حملاتی ادامه دهد. جمهوری اسلامی ایران، همچنین تنگه حیاتی هرمز را که حدود یکپنجم انتقال جهانی نفت و گاز از آن عبور میکند، بسته است؛ اقدامی که باعث افزایش قیمت نفت شده است. در همین حال، ترامپ تهدید کرده که اگر ایران این گذرگاه مهم را باز نکند و به توافق نرسد، تواناییهای آن را نابود خواهد کرد. سردرگمی و به نعل و به میخزدنهای ترامپ، رییس جمهور آمریکا نشاندهنده ناروشنی سرنوشت جنگ کنونی و از همه مهمتر، آینده ایران و بیش از نود میلیون ایرانی است. آنچه در این میان روشن است، ویرانی فزاینده کشوری به نام ایران در زیر بمبارانهای بیامانِ برترین قدرت نظامی جهان و ارتش اسرائیل است. با کشتهشدن سیدعلی خامنهای و شمار چشمگیری از فرماندهان نظامی جمهوری اسلامی در همان روز نخست جنگ، بیشتر کارشناسان احتمال میدادند که نیروهای آمریکایی و اسرائیلی در زمانی کوتاه و به گونهای برقآسا نیروهای مسلح جمهوری اسلامی را زمینگیر خواهند کرد. اما چنین نشد. جنگ همچنان ادامه دارد و به یقین نمیتوان گفت چه زمانی پایان خواهد یافت.
سهشنبه یازدهم فروردین 1405-سی و یکم مارس 2026
