52

اسرین قادری
در روزهایی که جهان خود را برای گرامیداشت ۲۵ نوامبر، روز جهانی مبارزه با خشونت علیه زنان، آماده میکند، انتشار یک فایل صوتی منتسب به اعضای بلندپایهی پژاک، بار دیگر چهرهی واقعی یکی از پدیدههای خطرناک در سیاست خاورمیانه را برملا کرد: مردسالاری پنهان. در این فایل، توهینهای آشکاری به جنبش کومله، تاریخ آن و بهویژه به زنان در صفوف این جنبش صورت گرفته است. عباراتی که زنان را «ابزار جنسی» میخواند و تلاش میکند دههها مبارزهی رهاییبخش و آگاهانهی زنان کردستان در چارچوب جنبش سوسیالیستی را به تمسخر بگیرد، نه تنها یک لغزش زبانی نیست، بلکه بیانگر ذهنیتی است که هیچ نسبتی با رهایی ندارد. در واقع وقتی برابری جنسیتی از مسیر آگاهی طبقاتی و نقد ساختار قدرت جدا شود، نتیجه چیزی جز بازتولید مردسالاری در لباس جدید نخواهد بود.
تاریخ جنبش کومله – از نخستین روزهای شکلگیریاش تا امروز – شاهد صدها زن آگاه، مقاوم و آرمانگرا بوده است که نه بهعنوان “ابزار”، بلکه بهعنوان پیشگامان سیاسی، نظامی و نظری در مبارزات حضور داشتهاند. زنانی که از مرزهای نقشهای سنتی عبور کردند، سلاح به دست گرفتند، سازماندهی کردند، آموزش دادند و تئوری سیاسی را با عمل اجتماعی پیوند زدند. این تاریخ، برخلاف آنچه پژاک در جلسات درونیاش به آن اهانت میکند، تاریخ عزت و آگاهی است، نه اطاعت و ابزارشدگی. آنچه پژاک در این فایل بر زبان میآورد، تنها توهین به کومله نیست؛ بلکه توهین به همهی زنانی است که در میدانهای واقعی مبارزه، با خون و آگاهی خود مفهوم آزادی را معنا کردند. زنانی که نه با فرمان مردان، بلکه با تصمیم و ارادهی خود، پرچم برابری را بالا بردند.
تجربهی زیستهی زنان بارها نشان داده که شعار «رهایی زن» ، نباید ابزاری تبلیغاتی باشد برای مشروعیتبخشی به اقتدار یک رهبری مطلقه. کومله، برخلاف این ذهنیتهای بسته، از بدو پیدایش خود بر پایهی اندیشهی سوسیالیستی و نقد مناسبات طبقاتی و جنسیتی شکل گرفت. در نگاه کومله، آزادی زن از آزادی انسان جدا نیست؛ و مبارزه با مردسالاری، تنها در پیوند با مبارزه علیه بهرهکشی طبقاتی و سیاسی معنا دارد. این همان تفاوت بنیادین میان یک جنبش آگاه و یک ساختار اقتدارگراست. اگر نقدی بر سیاست، موضع یا عملکرد مشخصی از کومله وارد شود، میتوان دربارهاش گفتوگو کرد، تحلیل کرد، پاسخ داد. اما آنچه در این فایل صوتی آمده، نقد سیاسی نیست؛ حمله به شرافت و هویت یک جنبش است.
وقتی اساساً موجودیت زنان مبارز کومله به سخره گرفته میشود، دیگر بحث بر سر سیاست نیست، بلکه بر سر دفاع از کرامت انسانی و حقیقت تاریخی است. و در چنین شرایطی، سکوت به معنای تأیید است. در آستانهی ۲۵ نوامبر، ما یک بار دیگر بر این حقیقت تأکید میکنیم که خشونت علیه زنان، فقط در خانه و خیابان رخ نمیدهد؛ بلکه در ساختارهای سیاسی، در گفتارهای ایدئولوژیک، و در هر نظامی که زن را به “ابزار” تقلیل دهد، بازتولید میشود. چه این نظام، دولتی سرمایهدارانه باشد، چه تشکیلات و اپوزیسیون. اگر پژاک ذرهای به اصولی که مدعی آن است باور داشت، باید نخستین گامش پذیرش مسئولیت، عذرخواهی علنی از زنان و نقد درونی صادقانهی این ذهنیت توهینآمیز میبود. اما سکوت یا توجیه، در اینجا بهمعنای تأیید است؛ تأیید همان خشونتی که هر ۲۵ نوامبر، میلیونها زن در سراسر جهان علیه آن فریاد میزنند. ما زنان کومله، و همهی زنانی که در راه عدالت، آزادی و برابری گام برمیدارند،
با صدایی رسا میگوییم:
نه، ما ابزار نیستیم. ما خودِ مبارزهایم.