90
سەلاح مازوجی
سەلاح مازوجیلە پەراوێزی بڵاوکردنەوەی دووبارەی فایلی دەنگی ئەمیر کەریمی، هاوسەرۆکی پەژاک
ئەم دواییە فایلی دەنگییەک لە ئەمیر کەریمی، هاوسەرۆکی حیزبی ژیانی ئازادی کوردستان – پەژاک، لە کەناڵی ئۆفوقی گەریلا بڵاوکرایەوە کە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان پەرەیەکی بەرچاوی سەند. ئەم فایلی دەنگییە کە بەشێکە لە پەروەردەی پژاک «ڕاهێنانی گەریلا»، یەکەم جار پێنج ساڵ و نیو پێش ئێستا بڵاوکرابۆوە، بەڵام ئەو بەشەی کە هاوسەرۆکی پەژاک تێیدا بە درۆ دروستکردن مێژووی کۆمەڵە و جووڵانەوەی کۆمۆنیستی لە کوردستان دەکات، ئەم دواییە جارێکی تر لەلایەن پەژاکەوە و لە هەمان کەناڵی تەلەگرامەوە بڵاوکرایەوە. لەبەر ئەوەی ناوەڕۆکی درۆ دروستکردنەکانی ئەمیر کەریمی سەبارەت بە مێژووی کۆمەڵە و جووڵانەوەی کۆمۆنیستی لە کوردستان لە ماوەی زیاتر لە چوار دەیەی ڕابردوودا بەردەوام لەلایەن کەسایەتییەکانی وەزارەتی ئیتلاعاتی کۆماری ئیسلامیەوە وەک بەشێک لە شەڕی نەرم و دەروونی دژ بە کۆمەڵە و خەڵکی کوردستان دووبارە کراونەتەوە، ئەم دەنگۆیانە هەر هیچ نرخێکی ناوەرۆکییان نییە بۆ ڕەخنەی تیۆری.
لە ناوەڕاستی ئەم بابەتەدا پرسیاری سەرەکی ئەوە نییە کە بۆچی سەرکردایەتی پەژاک بە زمان و کلتووری سیاسی وەزارەتی ئیتلاعاتی کۆماری ئیسلامی قسە لەسەر مێژووی کۆمەڵە و تەنانەت حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێرانیش دەکات بۆ ئەو گەنجانەی کە دەچنە ڕیزی ئەم ڕێکخراوە و بیری ئەوان بەم درۆ دروستکردنانە ئەندازیاری دەکات. پەژاک بە هەمان دید و ڕوانگە و توانایەی دژایەتی هێزە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکان، دەرفەت و هەلێکی کردەوەی لە چالاکییەکانی ناو کوردستانی ئێران بەدەست هێنا. کۆماری ئیسلامی کە سروشتی پەژاک و تواناکانی ناسیبوو، بە مەبەستی لاوازکردنی بنەمای کۆمەڵایەتی حیزبە سەرەکییەکانی ئۆپۆزیسیۆنی کوردستانی ئێران، بە لێبوردن و چاوی لێنەگرتن لە بوون و چالاکیی هێزەکانی پەژاک لە ناو کوردستان، بە شێوەیەکی کرداری و دووفاکتۆ دەرفەتی کردنەوەی چالاکییەکانی پەژاکی مسۆگەر کرد.
پرسیار ئەوەیە کە بۆچی سەرکردایەتی پەژاک ئەم درۆ دروستکردن و ساختەکارییانە سەبارەت بە مێژووی کۆمەڵە لە زمانی ئەمیر کەریمی، هاوسەرۆکی پەژاک، لە دۆخی سیاسی ئێستادا دووبارە بڵاوی کردووەتەوە؟ ڕاستییەکەی ئەوەیە کە پەژاک هەرگیز ستراتیژی ڕووخاندنی کۆماری ئیسلامی نەبووە و هەمیشە ویستوویەتی چاکسازی کۆماری ئیسلامی بە ڕێگای دیالۆگ و گفتوگۆ بکات. کاتێک ئامەد شاو لە ئەندامانی سەرکردایەتی پەژاک «قەیرانی بنەڕەتی ئێران بە هۆی لادان لەو نرخانەی کە لە کاتی سەرهەڵدانی شۆڕشی ئیسلامی و پەیمانی مەدینە بە سەرکردایەتی محەممەد پێغەمبەری موسڵمانان دامەزرابوو» وەسف کرد و «بۆ دامەزراندنی سیستەمێکی دیموکراتیک، خوێندنەوەیەکی نوێ بۆ لایەنە فیکرییەکانی ئەم سیستەمە» بە کۆماری ئیسلامی پێشنیار کرد. یان ڕیواڕ ئابدانان لە ئەندامانی کۆردیناسیۆنی پەژاک چەند مانگ پێش جەنگی دوانزە ڕۆژە لە وتارێکدا بە ناوی «ئاگادارکردنەوەی مەترسی زوو لە ئێران و ئیسرائیلدا کوژێنەرەوە نییە» جەختی کردەوە کە: «ئەگەر ئێران (بیخوێنەرەوە حکومەتی کۆماری ئیسلامی) لە بەرەنگاربوونەوەی هەژموونی خۆی لەگەڵ هێزە ڕۆژئاواییەکان بگاتە سەرکەوتن و سەقامگیرییەکی بەردەوام و ناوچەکانی خاوەن هاوبەشی کلتووری لە خاورمیانە وەک ئەوەی لە یەکێتی ئەوروپای دوای جەنگی جیهانی دووەم بینی، لە چوارچێوەی یەکێتییەکی دیموکراتیک کۆبکاتەوە، نەک تەنها کێشە ناوخۆییەکانی ئێران چارەسەر دەبێت، بەڵکو ئێران دەبێتە قوتبێکی بەهێز لە تەواوی ناوچەکە.» بەڕێز ئابدانان هێزی جوڵێنەری کۆماری ئیسلامی بۆ «کۆکردنەوەی ناوچەکانی خاورمیانە لە یەکێتییەکی دیموکراتیک» هەمان هێزە نیابەتییەکان و هێزەکانی «مەحوەری بەرگری» کۆماری ئیسلامی لە ناوچەکە دەزانێت.
لە ناوەڕاستی ئەیلوولی ٢٠١٩، دوای بەڕێوەچوونی کۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان (ک.ن.ک) لە شاری ستۆکهۆڵم، نیلوفەر قووچ، هاوسەرۆکی کۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان (ک.ن.ک)، لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ «ڕۆژنیوز» ڕایگەیاند: «ئەگەر بتوانین یەکێتیی نەتەوەیی دروست بکەین، دەتوانین هەر چوار بەشی کوردستان لە مەترسی داگیرکاری پارێزراو بکەین، دەتوانین باکور و باشوور و ڕۆژئاوای کوردستان بە تەواوی لە مەترسی دوور بخەینەوە و لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان (کوردستانی ئێران) هەوڵ بدەین کێشەی کورد بە ڕێگای دیالۆگ لەگەڵ ئێران و بە شێوەی سیاسی و دیموکراتیک چارەسەر بکەین.» ئەم هەڵوێستەی هاوسەرۆکی کۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان لە ڕاستیدا دەربڕینی فۆرموولەی ستراتیژی پ.ک.ک لە کوردستانی ئێران بوو. پەژاک وەک «لقی کوردستانی ئێران» (پ.ک.ک) ساڵانێکە لە سەر ئەم ستراتیژییە لە پرۆسەی نمایشە هەڵبژاردنەکانی کۆماری ئیسلامی کە میکانیزمێکە بۆ درێژەدان بە دەسەڵاتی ئەم ڕژیمە، خەڵک هاندەدات بەشداری لەم پەخشە گاڵتەییە بکەن و لە خزمەتی هەڵوێست و سیاسەتەکانی چاکسازیی حکومەتدا بن. لە ڕاستیدا هەر ئەم خەیاڵە پووچ و بێ بنەمایەی پەژاکە سەبارەت بە دروستکردنی یەکێتییەکی دیموکراتیک لە خاورمیانە بە سەرکردایەتی کۆماری ئیسلامی، چاکسازی ئەم ڕژیمە و چارەسەرکردنی کێشەی کورد بە دیالۆگ لەگەڵ ئەو، سەرکردایەتی پەژاک لە دۆخی سیاسی ئێستادا ڕادەکێشێت بۆ دووبارە بڵاوکردنەوەی دوژمنکاری و چەواشەکردنی مێژووی کۆمەڵە.
دووبارە بڵاوکردنەوەی درۆ دروستکردنەکانی ئەمیر کەریمی، هاوسەرۆکی حیزبی ژیانی ئازادی کوردستان – پەژاک، سەبارەت بە کۆمەڵە و ساختەکاری مێژووی جووڵانەوەی کۆمۆنیستی لە کوردستان لە دۆخی سیاسی ئێستادا کە کۆماری ئیسلامی لەلایەکەوە لە ژێر فشاری نێودەوڵەتیدایە و لەلایەکی ترەوە لە ژێر فشاری بەرفراوانبوونی مانگرتن و ناڕەزایەتییە کرێکارییەکان و جووڵانەوە کۆمەڵایەتی و ناڕەزایەتییەکانی ترە و لەگەڵ قەیرانی مردن، گەورەترین نیگەرانی سەردەمی ژیانی خۆی تێدەکۆشێت، لە درێژەی هەمان سیاسەتە ستراتیژییەکانی پەژاکە. سەرکردایەتی پەژاک بە ساختەکاری مێژووی کۆمەڵە و جووڵانەوەی چەپ و کۆمۆنیستی لە کوردستان، لە گەڕانە بەدوای دۆزینەوەی دەریچەیەک بۆ دەستپێکردنی دیالۆگ و گفتوگۆ لەگەڵ کۆماری ئیسلامی. هەوڵدان بۆ گفتوگۆ و دیالۆگ لەگەڵ کۆماری ئیسلامی لایەنی تری سکەی سیاسەتکردنی حیزبە ناسیۆنالیستەکانی کوردستانە. ئەگەر لە دۆخی ئێستادا هەندێک لە حیزبە ناسیۆنالیستەکان چاویان لە فشاری زۆرەملێی حکومەتی ترەمپ بۆ ڕووخاندنی کۆماری ئیسلامی و ڕاهێنانی ئەلتەرناتیڤسازیدا لە ئۆسلۆ دوورە، لە بەرامبەردا پەژاک لە پەیوەندی و درێژەی پلانە ستراتیژییەکانی خۆیدا سیاسەتی دیالۆگ لەگەڵ ڕژیمی کۆماری ئیسلامی بەدوادا دەکات. ئەگەر حیزبە ناسیۆنالیستەکانی تر ئومێدیان بەوە بەستووە کە کۆماری ئیسلامی لە ژێر فشاری دەرەکی و ناوخۆیی کۆنتڕۆڵی لەسەر کوردستان لە دەست بدات و ئەوان دەسەڵاتی حیزبی خۆیان جێبەجێ بکەن و خەڵکی سەرشۆڕشگێڕ بنێرنەوە ماڵەکانیان، پەژاکیش هەمان پلانی لە سەرە تا بە ڕێککەوتنی کرداری و دووفاکتۆ لەگەڵ کۆماری ئیسلامی کۆنتڕۆڵی کوردستان بەدەست بهێنێت و لە هاوژیانی لەگەڵ دامەزراوە ئیدارییەکانی، بۆشایی ئیداری و بەڕێوەبردن لەم ناوچەیە پڕ بکاتەوە. ئەگەر لە تورکیا پ.ک.ک لە گۆڕانێکی ستراتیژیدا چەکدانان و هەڵوەشاندنەوەی خۆی قبووڵ کردووە و ڕێگای گفتوگۆ و دیالۆگ لەگەڵ حکومەتی فاشیستی تورکیا بۆ دیموکراتیzekردنی پێکهاتەی دەسەڵاتدار گرتووەتە بەر، سەرکردایەتی پەژاکیش نە لە گۆڕانێکی ستراتیژیدا، بەڵکو لە درێژەی لۆژیکی سیاسەتەکانی تا ئێستای خۆیدا ڕێگای ئامادەکاری و ئامادەبوون بۆ دیالۆگ لەگەڵ ڕژیمی فاشیستی کۆماری ئیسلامی و دیموکراتیzekردنی گرتووەتە بەر. بەڵام بەم جیاوازییەی کە لە ئێران کۆمەڵە و جووڵانەوەی چەپ و کۆمǎنیستی و شۆڕشگێڕ لە کوردستان ئاستەنگی سەرەکی پێشڕەوی سیاسەتە ستراتیژییەکانی پەژاکن.
بۆیە دووبارە بڵاوکردنەوەی فایلی دەنگی لە ئەمیر کەریمی، هاوسەرۆکی حیزبی ژیانی ئازادی کوردستان – پەژاک، و درۆ دروستکردن و ساختەکاری مێژووی کۆمەڵە و جووڵانەوەی کۆمۆنیستی کوردستان لەم ڕاستییە زەمینییانەوە سەرچاوە دەگرێت. لە بەرامبەر ئەم درۆ دروستکردن و ساختەکارییە مێژووییەی کۆمەڵەدا، پێویستە سروشتی ڕاستەقینەی سیاسەتەکانی پەژاک بۆ کرێکاران و زەحمەتکێشان و خەڵکی ستەملێکراوی کوردستان هێندەی تر ڕوون بکرێتەوە. ستراتیژی چاکسازیخوازانە و ستراتیژی دیالۆگخوازانە لەگەڵ کۆماری ئیسلامی نەک تەنها لە خزمەتی جووڵانەوەی مافخوازانەی خەڵکی کوردستان نییە، بەڵکو جووڵانەوەی شۆڕشگێڕی کوردستان لە جووڵانەوە پێشڕەوە کۆمەڵایەتییەکان و جووڵانەوەی ڕووخاندنی کۆماری ئیسلامی لە ئاستێکی سەرانسەریدا جیادەکاتەوە و زیانی گەورە بە بەرژەوەندییەکانی تێکۆشانی خەڵکی کوردستان دەگەیەنێت. تەنها بە ئاگادارکردنەوەی کرێکاران و زەحمەتکێشان و کۆمەڵەی ستەملێکراوی خەڵکی کوردستان بە زیانبەخشینی ئەم سیاسەتانە و بە هەوڵی بێوچانی بۆ کۆکردنەوە و ئامادەبوونی خەڵک لە سەحنی سیاسی کۆمەڵگادا دەتوانرێت ستراتیژی چاکسازیخوازانە و دیالۆگخوازانەی سەرکردایەتی پەژاک لەگەڵ حکومەتی ئیسلامی پووچەڵ بکرێت. دروستکردنی ئەو خەیاڵەی کە بە وەعز و ئامۆژگاری ئەخلاقی و بە دیالۆگ دەکرێت پەژاک یان هێزە ناسیۆنالیستەکانی تر لە بەدواداچوونی ستراتیژی چینایەتی و سیاسی خۆیان وازبهێنن، وەک کوتانی ئاو لە هاوەن و وەک تەزریقی ژەهرە لە لەشی جووڵانەوە کۆمەڵایەتییەکان. تەنها بە بڵاوکردنەوەی ئاگایی چینایەتی و سیاسی، یارمەتیدانی ڕێکخستنەوە و بە پشت بەستن بە ئامادەبوونی تودەی کرێکار و زەحمەتکێش و خەڵکی ستەملێکراو لە سەحنی سیاسی کۆمەڵگادا دەکرێت ئەم سیاسەتە ستراتیژییانەی زیانبەخش پووچەڵ بکرێن و دەرفەتی پێشڕەوی جووڵانەوەی شۆڕشگێڕی کوردستان مسۆگەر بکرێت.
سەلاح مازوجی
