بانگەشەی هەڵبژاردنەکانی ئەمجارەی هێزەکانی بزوتنەوەی کوردایەتی بەتایبەت پارتی و یەکێتی، ئاماژە بۆ گۆڕانێکی بنەرەتی لە گوتاری ناسیونالیزمی کورددا دەکات… گوتارێک کە کۆتایی دەورەیەک و سەرەتای دەورەیەکی نوێ، لە برگەیەکی دیاریکراودا، دەخاتە روو. “قوڵایی ستراتیژی کورد” لە بەغدایە، ناوەرۆکی بانگەشەی پارتی و یەکێتییە، لە ئاستێکی باڵادا. بانگەشەیەک کە تەنها پەیوەندی بە هەڵبژاردنەکانی خولی شەشەمی پەرلەمانی عێراقەوە نییە، بەڵکو کەڵک وەرگرتنە لەم هەڵبژاردنە بۆ خستنەرووی گوتارێکی جیاواز لە دەورەکانی پێشوو. لە میژووی بزوتنەوەی ناسیونالیزمی کوردا، بەشداریکردن لە دەسەڵاتی ناوەندییدا هەمیشە ویستێک و ئامانجێکی ڕاگەیەنراوی بووە، بەڵام لە پاڵیدا پرسی خودموختاری، ئۆتۆنۆمی، فیدرالیزم و کۆنفیدرالی و سەربەخۆیی و دەوڵەتی کوردی، وەکو ستراتیجێک راگەیەنراوە و نەبەستراوەتەوە بە گوتاری” قوڵایی ستراتیژی لەبەغدا. هاوکات هەمیشە بەغدا و دەسەڵاتی ناوەندی وەکو سەرچاوەی کیشەی سیاسی کورد!! و نەهامەتی و مەرگەساتەکانی سەر خەڵکی کوردستان و لەوانەش واوەتر وەکو دۆژمنی کورد!!، خراوەتە ڕوو. لە سالی ١٩٩١ بەدواوە، کۆمەڵگە و دەوڵەتی عێراق، لەگەڵ هەرێمی کوردستان و قەڵەمرەوی بزوتنەوەی ناسیونالیستی کورددا، رەوەندی لەیەک دوورکەوتنەوەی گرتە بەر. رەوەندێک لە جیایی ئەو دووبەشەی هیندە لێک دوورخستەوە کە بەتەواوی وەکو دوو کۆمەڵگە و دوو دەوڵەتی جیاواز دەردەکەوتن. ئەم دورکەوتنەوەو جیاییە لە قەڵەمرەوی دەسەڵاتەوە بۆ ئابوری و یاسا و سیاسەت و هیزی ئەمنی و هەواڵگری و چەکدار و پەیوەندییەکان و دراو… بووە واقعیەتێکی حاشاهەڵنەگر.
لە دوای روخاندی دەسەڵاتی بەعس و بەدەسەڵات گەیشتنی شیعەی سیاسی بەدەسەڵات، ئەم فۆرمە لە دوو دەوڵەت و هەرێمی جیاواز لە عێراقدا، وەکو خۆیان مانەوە، ناسیونالیزمی کوردی لەسەر بنەمای ستراتیجیەکی جیاواز بە ئاقاری سەربەخۆیی ئابوری و بریاری سیاسی و ئەمنی و پیگەی جیاواز و تەنانەت بەوێنەی دەوڵەت و هەریمێکی سەربەخۆ مامەڵەی لەگەڵ بەغدا دەکرد و پشتی بە قوڵایی ستراتیجی نەتەوەیی و ناسیونالیستی کوردی بەستبوو. پەیوەندی پارتی و یەکێتی لەگەڵ تورکیا و ئیران نزیکتر بوو، تا بەغدا و دەسەڵاتی ناوەند. پەسەندکردنی دەستور و فیدرالیزمی قەومی بەوێنەی پەیوەندی هەرێم بە بەغدا و سازانی بزوتنەوەی ناسیونالیزمی کورد لەگەڵ دەسەڵاتی تازە بەدەسەڵات گەیشتوی بەغدا لەسەر دەسەڵات و داهات، لەسەر بنەمای هەمان واقعیەتی هەرێمی کوردستانی بەکردەوە سەربەخۆ، بوو.
ئەم بڕگەیە تا ١٦ ئۆکتۆبەری ساڵی ٢٠١٧ بەردەوام بوو. نە دەسەڵاتی ناوەندی توانا و هەژموونی بەسەر هەرێمدا هەبوو، نە دەسەڵاتی هەرێم ملی بە دەسەڵات و بریارەکانی عێراق دەدا… دوای ١٦ ئۆکتۆبەر برگەیەکی تر دەست پێدەکات، برگەیەک کە قەڵەمرەوی دەسەڵاتی بۆرژوازی کورد و هەرێم بەسەر ناوچە کیشەلەسەرەکان و بەتایبەتیش شاری کەرکوکدا، وەردەگرێتەوە و دەسەڵاتی ناوەندی بەسەریدا لە رێگای هێزەوە دادەسەپێنێتەوە.
ئەم بڕگەیە دریژە پەیدا دەکات و رەوتی گوشارەکان و گێرانەوەی هەژموونی بەغدا بەسەر دەسەڵاتی هەرێمدا، لە رێگای دادگای فیدرالی و بەپشت بەستن بە فیدرالیزم و برگەکانی دەستور، دەست بەجوڵەی خێرا دەکات. ئەگەر تا ئەوکاتە فیدرالیزم و دەستور و دادگای فیدرالی، بەکردەوە جێگا و رۆڵێکی دیاریان لە ململانێی نێوان بەغدا و هەرێمدا نییە، ئەوا لەدوای ١٦ ئۆکتۆبەرەوە، کارا دەبن و لەلایەن دەسەڵاتی ناوەندییەوە بەدەستەوە دەگیرێن، دەسەڵاتی هەریمیش سەرباری نارەزایەتی، ناچار دەبێت هیواش هیوش، ملیان پێ بدات.
لەدەست دەرهێنانی شادەماری توانایی ئابوری هەرێم کە فرۆشتنی نەوتە لە رێگای دادگای فیدرالیەوە، دەستی بۆ دەبرێت و دادگای فیدرالی فرۆشتنی نەوت لەلایەن دەسەڵاتی هەرێمەوە بە نایاسایی دەزانێت و قەدەغەی دەکات. ئەوە دەبێتە سەرەتای داڕماندنی سیاسەتی ئابوری سەربەخۆ و جڵەوکردنی، کە لەگەڵ خۆیدا خودی دەسەڵاتی سیاسی هەرێم و هەژموونی بەسەر هەرێمدا دەخاتە ژێر گوشار و پرسیاری یاسایی و فیدرالیەوە. دواتر دادگای فیدرالی لە رێگای بەنایاسایی درێژکرنەوەی تەمەنی پەرلەمان و هەڵوەشاندنەوەی بریارەکانی و تەنانەت کەم کردنەوەی کورسیەکانی پەرلەمانی کوردستان، کۆتاییهێنان بە کورسی کۆتاکان، دەرهێنانی لەدەست ڕیکەوتنی سیاسی و سپاردنی بە کۆمیسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەکانی عێراق، هەژموونی ناوەند بەسەر دەسەڵاتە یاساییەکانی!! هەرێمدا دەست پێدەکات و دەست و پێی دەبەستێت. لەو برگەیەدا نەک باسێک لەسەر “قوڵایی ستراتیژی هەرێم لەبەغدا” نییە، بەڵکو باسی بەدەستەوەگرتنی کارتی هەرەشە، ناوزەدکردنی دادگای فیدرالی بە دادگای شۆرشی سەردەمی بەعس، بەدەستەوە گرتنی تاپۆ رەش” ریفراندۆم”… لەلایەن ناسیونالیزمی کوردەوە پەنای بۆ دەبرێت. ئەم رەوەندە لە هەژموون و گوشاری بەغدا بۆسەر هەرێم دریژە پەیدا دەکات و جگە لە داوای رادەستکردنی نەوت و فرۆشتنی لەڕیگای سۆمۆوە، داوای داهاتی نانەوتی هەرێم دەکات و تەنانەت پرسی ئەمنی سنورەکان و پەیوەندی ونوێنەرایەتیەکان، بازرگانی و…تاد، دەچنە ناو لیستی گوشارەکانی بەغدا بەسەر دەسەڵاتی ناسیونالیزمی کورددا.
لەگەڵ ئەوەدا دەسەڵاتی سیاسی هەرێم ناچارە مل بە واقعیەتی تازەو بەبەشێک لە بریارەکانی دادگای فیدرالی بدات، بەڵام هاوکات خۆی لە زۆرێک لە بریارەکانی دادگای فیدرالی و ڕیکەوتنەکان لەگەڵ بەغدا دەدزێتەوە، بەتایبەتی خۆی لە رادەستکردنی نەوت بە سۆمۆ و داهاتی نانەوتی بە بەغدا دەدزێتەوەو بەردەوام دەبێت لە بە قاچاغ فرۆشتنی نەوت. دەسەڵاتی ناوەندی و بەغدا لە رێگای راگرتنی موچە و شایستە داراییەکانی هەرێم. دەسەڵاتی سیاسی و هەولێر دەخاتە ژێر گوشارێکی زۆرو رووبەرووی نەفرەت و نارەزایەتی ناوخۆیی هەرێمی دەکاتەوە. نەناردنی موچە و نەتوانینی هەرێم یان خۆدزینەوەی هەرێم لەوەی لە داهاتی فرۆشتنی نەوتی قاچاغ و داهاتی نانەوتییەوە، موچەی فەرمانبەران بدات، لەلایەکەوە دەسەڵاتی هەرێم شەقتر دەکات و لەلایەکی تریش سەرجەم دەسەڵاتی بۆرژوازی کورد دەخاتە ژێر پرسیار کە ئامادەنییە سەرەکیترین پرس و کیشەی هاوڵاتیان وەڵام بداتەوە.
دەسەڵاتی هەرێم و بەتایبەتی پارتی سەرباری رێکەوتنەکانی، بەرگرییەکی سەخت لەبەرامبەر بە بەغدا و بریارەکانی دەکات. پارتی کەڵک لە دۆخی ئاڵۆزکاوی ناوچەکەو ململانێی ئەمریکا و ئیران و کاریگەری ئاڵوگۆرەکانی ناوچەکە لەسەر عێراق وەردەگرێت و ئامادەی رادەستکردنی فرۆشتنی نەوت بە سۆمۆ و داهاتی نانەوتی بە بەغدا و تەوتینی موچە نابێت. بزوتنەوەی نارەزایەتی جەماوەری، هاتنەپێشی بەکردەوەی بەڕیوەچوونی هەڵبژاردنەکان، پێداگری بەغدا بە پابەند بوونی هەرێم بە رادەستکردنی نەوت و داهاتی نانەوتی… سەر ئەنجام دەسەڵاتی هەرێم ناچار بە ڕیکەوتنێکی ٣ مانگە دەکات، کە رادەستکردنی نەوت بەسۆمۆ و داهاتی نانەوتی بە بەغدا، بۆ یەکەمین جار و دوای ١١ ساڵ، دەست پێدەکات و بە کورتی هەرێم ناچار دەبێت دەست لە گەورەترین دۆسیە کە مانەوەی سەربەخۆیی خۆی پێوە بەندەو سەرچاوەی ململانێی سیاسیەتی لەگەڵ بەغدا، دەست لێ هەڵبگرێت. ملدانی هەرێم بەتایبەتی پارتی بە دەسەڵات و بریارەکانی بەغدا و رادەستکردنی نەوت و داهاتی نانەوتی بە بەغدا، ئاڵوگۆرێکی یەکجار گەورە لە پەیوەندی و باڵانسی نیوان بەغدا و هەولێرە.
گوتاری “قوڵایی ستراتیجی کورد” لە بەغدایە. “سازان، هاوبەشی، هاوسەنگی”” هێزی تۆین لە بەغدا” “بەهیزبوونی پارتی لەبەغدا، بەهێزبوونی کوردە”…هەموویان بناغەو سەرچاوەی ئەو گوتارە سیاسیە نوێیەی ناسیونالیزمی کورد” قوڵایی ستراتیجی کورد لە بەغدایە” پێک دەهێنن. دەست هەڵگرتنی ناسیونالیزمی کورد، لە بانگەشەکانی پێشووی و گەیشتنی بە گوتاری” قوڵایی ستراتیجی کورد لە بەغدایە” سەرەتای دەورەیەکی نوێ و ئاڵوگۆرێکی بەرجەستەیە لە هاوسەنگی هیزی نیوان ناسیونالیزمی کورد لەگەڵ ناسیونالیزم و ئیسلامی سیاسی عەرەبی، بەغدا. کیشمەکێشەکانی داهاتوو لەسەر نەوت و داهاتی نانەوتی، دەگوازرێنەوە بۆ چەند دۆسیەکی تر لەوانە پرسی بە سەراسەری کردن و دابەشکردنی موچە و بە ئەلکترۆنی کردنی، دۆسیەی ئەمنی و سنور و هیزی چەکدار و ململانێی لەسەر بەندەکانی دەستور و پرسی هەموار کردنەوەی…تاد.
