30
ڕەخنەیەک لە وتارێکی حەمید تەقوایی بە ناونیشانی “جەنگ، حزب و جەنگ لەگەڵ حزب!” کە لە لاپەڕەی فەیسبووکی خۆی بڵاوی کردووەتەوە.
ڕەخنەیەک لە وتارێکی حەمید تەقوایی بە ناونیشانی “جەنگ، حزب و جەنگ لەگەڵ حزب!” کە لە لاپەڕەی فەیسبووکی خۆی بڵاوی کردووەتەوە.توانا محەمەد نوری
حەمید تەقوایی لە وتارەکەیدا ڕەخنەیەکی توند لەو گرووپانە دەگرێت کە ناویان دەنێت “چەپی تەوەرەی بەرگری”. ئەو دەڵێت ئەم گرووپانە لە کاتی ڕاپەڕینی “ژن، ژیان، ئازادی”دا، لە جیاتی ئەوەی پشتگیری خەڵک بکەن، تەنها خەریکی گەڕان بوون بەدوای “تۆمەتی دەستێوەردانی دەرەکی”دا. بۆ نموونە، هەر پشتگیرییەکی سەرۆک وەزیرانی کەنەدا جاستین ترودۆ، یان خەڵاتی گرامی کە جێڵ بایدن بە شەروین حاجی پوری بەخشی، یان تەنانەت بڕینی قژی نوێنەرێکی پەرلەمانی ئەوروپا، بە پیلانی ڕۆژئاوا دادەنێن بۆ دروستکردنی بژاردەیەکی نوێ. هەرچەندە ڕەخنەکەی تەقوایی لە چەپی کۆنەپەرست و پاشکۆی ڕژێم ڕاستە، بەڵام کێشەکە لێرەدایە کە ئەو وای نیشان دەدات هەر جۆرە دەستێوەردان و پشتگیرییەکی وڵاتانی ڕۆژئاوا هیچ کێشەیەکی نییە و نابێت وەک مەترسییەک بۆ سەر سەربەخۆیی ڕاپەڕینەکە سەیر بکرێت. ئەمەش ڕێگەیەکی گەورە بۆ وابەستەبوونی سیاسی دەکاتەوە. لە ڕاپەڕینی “ژن، ژیان، ئازادی”دا، کە لە ئەیلوولی ٢٠٢٢ دەستی پێکرد، سەدان خۆپیشاندەر کوژران و هەزارانی دیکە دەستگیر کران. سەرەڕای ئەم سەرکوتکارییە توندە، بزووتنەوەکە پشتگیرییەکی نێودەوڵەتی بەرفراوانی بەدەست هێنا و چەندین خەڵاتی گرنگی پێبەخشرا، لەوانە خەڵاتی ئازادیی ساڵی ٢٠٢٣ لەلایەن ڕێکخراوی فرێدەم هاوس و خەڵاتی ساخارۆڤ بۆ ئازادی بیروڕا لە هەمان ساڵدا. ئەم پشتگیرییە نێودەوڵەتییە، هەرچەندە گرنگ بوو بۆ بەرزڕاگرتنی دەنگی ناڕەزایەتییەکان، بەڵام دەبێت بە وریاییەوە مامەڵەی لەگەڵدا بکرێت بۆ ئەوەی کاریگەری نەرێنی لەسەر سەربەخۆیی بزووتنەوەکە نەبێت.
تەقوایی لە وتارەکەیدا دووپاتی دەکاتەوە کە ئەو جەنگانەی ئیسرائیل دژی کۆماری ئیسلامی ئەنجامی داون (وەک جەنگی ١٢ ڕۆژە و ٣٩ ڕۆژە)، جەنگی ئیمپریالیستی نین، بەڵکو خودی ڕژێمی ئێران بە سیاسەتەکانی خۆی، وەک دروشمی “مردن بۆ ئەمریکا”، هۆکاری دروستبوونیان بووە. ئەو جیاوازی دەکات و دەڵێت جەنگی ئیسرائیل لە غەززە سیاسەتی پاکتاوکردنی ڕەگەزییە و دەبێت سەرکۆنە بکرێت، بەڵام جەنگ دژی کۆماری ئیسلامی بۆ “لەناوبردنی سەرچاوەی ئیسلامی سیاسییە” لە ناوچەکەدا و کۆنەپەرستانە نییە و نابێت سەرکۆنە بکرێت. ئەم جۆرە پۆلێنکردنە ڕێگە دەدات بە دەوڵەتێکی سەربازی وەک ئیسرائیل ڕۆڵی “ڕزگارکەری ناوچەکە” ببینێت. ئەمەش بە هیچ شێوەیەک لەگەڵ بنەماکانی سەربەخۆیی سیاسیی چینایەتی و جەمسەری سێیەمی خەڵکدا ناگونجێت.
یەکێکی تر لە بۆچوونە سەرەکییەکانی تەقوایی ئەوەیە کە دەڵێت نابێت جەنگ تەنها لەبەر ئەوەی وڵاتێکی زلهێز تێیدا بەشدارە، بە گشتی سەرکۆنە بکرێت. ئەو نموونەی جەنگی جیهانی دووەم و جەنگی ئۆکرانیا دەهێنێتەوە و دەڵێت لە ئۆکرانیا دەبێت پشتگیری لە لایەنی ئۆکرانیا بکرێت دژی پوتین، چونکە پوتین نوێنەری ناسیۆنالیزمی گەورەی ڕووس و هاوپەیمانی کۆماری ئیسلامییە. بەڵام ڕەخنەی ئێمە ئەوەیە کە ئەم تێڕوانینە چاو لەوە دەنوقێنێت کە جەنگی ئۆکرانیا یان هەر جەنگێکی تری نێوان زلهێزەکان، پێش ئەوەی بۆ ئازادی بێت، بۆ دابەشکردنی ناوچەی دەسەڵات و کاریگەری نێوان ناتۆ و ڕووسیایە. خەڵکی ئازادیخواز نابێت ببنە پاشکۆ و قوربانی هیچ کام لەم لایەنە کۆنەپەرستانە.
تەقوایی بە ئاشکرا دەنووسێت: “ئێمە نەمانی خامنەیی و لاریجانی و لێدانی بنکە سەربازییەکانی ڕژێم بە قازانجی خەباتی خەڵک دەزانین” و ئاماژە بەوە دەکات کە خەڵک بە هەڵپەرکێ و شادی پێشوازییان لە کوژرانی سەرکردەکانی ڕژێم کردووە. ڕەخنەی ئێمە ئەوەیە کە حزبێکی شۆڕشگێڕ نابێت ستراتیژی خۆی لەسەر “مووشەکی بێگانە” و “ڕژێم چەنج”ی دەرەکی بونیاد بنێت. دڵخۆشیی کاتیی خەڵک لەبەر ڕقیانە لە ڕژێم، بەڵام ئەرکی حزبی کۆمۆنیست ئەوەیە خەڵک فێری “باوەڕبەخۆبوون” و “خۆڕێکخستن” بکات، نەک ئەوەی لەناو ڕاگەیاندنەکاندا وا نیشان بدرێت کە چاوەڕێی مووشەکی وڵاتانی ترن تا “سەری مارەکە”یان بۆ پان بکەنەوە.
لە وتارەکەدا هاتووە کە ئەم جەنگە زەمینەی ڕاپەڕین و ڕووخاندنی ڕژێم خۆشتر دەکات، چونکە توانای سەرکوتکردنی حکومەت لاواز دەکات. بەڵام ئەزموونی مێژوویی عێراق و شوێنەکانی تریش نیشانی داوە کە جەنگ و دەستێوەردانی دەرەکی نەک هەر شۆڕشی جەماوەری دروست ناکات، بەڵکو کۆمەڵگە بەرەو “سیناریۆیەکی ڕەش”، شەڕی ناوخۆیی و لەناوچوونی ژێرخانی مەدەنی دەبات. بۆ نموونە، لە جەنگی عێراقدا (٢٠٠٣-٢٠١١)، بەپێی ئامارەکان زیاتر لە ١٠٠,٠٠٠ هاوڵاتی مەدەنی کوژران و ژێرخانی وڵات بە شێوەیەکی بەرچاو وێران بوو. ئەمەش بووە هۆی دروستبوونی شەڕێکی ناوخۆیی درێژخایەن و ناسەقامگیرییەکی زۆر کە تائێستاش نەهاتۆتەوە سەرخۆی. کاتێک جەنگ دەستپێدەکات، کەشی وڵات بە تەواوی دەبێتە سەربازی و ئەمنی، ئەمەش دەنگی مانگرتنی کرێکاران و ناڕەزایەتییە مەدەنییەکان کپ دەکات، کە ئەمە ڕێک بە زیانی شۆڕش و بە قازانجی لایەنە کۆنەپەرستەکان دەشکێتەوە.
تەقوایی سیاسەتی “شکستخوازی” (defeatism) لێنین بەکار دەهێنێت و دەڵێت ئێمە لایەنگری شکستی کۆماری ئیسلامین لەم جەنگەدا، چونکە ئەمە خەباتی خەڵک بەهێز دەکات. بەڵام شکستخوازیی لێنین لە جەنگی جیهانی یەکەمدا بەو مانایە بوو کە کرێکاران چەکەکانیان ڕوو لە دەوڵەتی خۆیان بکەن بۆ “شۆڕشی ناوخۆیی”، نەک ئەوەی پشتگیری سوپای وڵاتێکی تر بکەن بۆ بۆردومانکردنی وڵاتەکەیان. کاتێک تەقوایی دەڵێت لێدانی بنکە سەربازییەکانی ڕژێم لەلایەن ئیسرائیلەوە ڕەوایە، بە کردەوە ڕێگە دەدات بە دەستێوەردانی سەربازیی دەرەکی، کە ئەمە پاشەکشەیە لە بنەمای سەربەخۆیی سیاسیی خەڵک.
ڕەخنەیەکی تری سەرەکی لە وتارەکەی تەقوایی ئەوەیە کە دەڵێت دروشمی “نەخێر بۆ جەنگ” دروشمێکی بێ کردار و بێ ناوەڕۆکە و دەبێت تەنها بگوترێت “نەخێر بۆ کۆماری ئیسلامی”. ئەو پێی وایە تا ڕژێم مابێت جەنگیش هەر دەبێت، بۆیە “نەخێر بۆ جەنگ” بەستراوەتەوە بە ڕووخاندنی ڕژێم. هەرچەندە ڕاستە کە ڕژێم هۆکاری سەرەکی ئاڵۆزییەکانە، بەڵام بێدەنگی بەرامبەر بەو وێرانکاری و کوشتارەی جەنگ بەسەر خەڵکیدا دەیهێنێت، جۆرێکە لە یاری کردن بە چارەنووسی کۆمەڵگە. ناکرێت بۆ ڕزگاربوون لە ڕژێم، ئاسایی بێت کە وڵات تووشی جەنگێکی وێرانکەر و نەهامەتییەکی درێژخایەن ببێت.
تەقوایی ڕەخنە لەو هێزانە دەگرێت کە دروشمی “دوژمنی ئێمە لێرەیە” (واتە لە ناوخۆی وڵاتە) بەرز دەکەنەوە و بەوە تۆمەتباریان دەکات کە لە کاتی جەنگدا خەریکی پاراستنی ڕژێمن لە بەرپرسیارێتی. بەڵام ڕاستییەکە ئەوەیە کە دروشمی “دوژمنی ئێمە لێرەیە” ڕێک بۆ ئەوەیە کە خەڵک نەبنە پاشکۆی ناسیۆنالیزمی حکومەت لەژێر ناوی “بەرگری لە نیشتمان”، و لە هەمان کاتدا نەبنە پاشکۆی سوپا و مووشەکی وڵاتانی تر. ئەو دابەشکارییەی تەقوایی دروستی دەکات، کە یان دەبێت لەگەڵ هێرشی دەرەکی بیت یان پاشکۆی ڕژێم، ڕێگە بۆ “جەمسەری سێیەم” کە هێزی سەربەخۆی خەڵکە ناهێڵێتەوە.
لە بەشێکی تری وتارەکەدا، تەقوایی داوا دەکات لە جیاتی جەنگ یان سازش، وڵاتان و ڕێکخراوە جیهانییەکان کۆماری ئیسلامی “بایکۆت” بکەن، واتە لە ڕووی سیاسی، دیپلۆماسی، وەرزشی و هونەرییەوە مامەڵەی لەگەڵدا نەکەن. هەرچەندە بایکۆت لە جەنگ باشترە، بەڵام لێرەشدا دیسان چاوەڕوانییەکە لە “وڵاتانی جیهان” و “ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکانە”. ئەمە جۆرێکە لە سیاسەتی حزبی کە زیاتر لەوەی پشت بە ڕێکخستنی خەڵک لە ناوخۆدا ببەستێت، خەریکی لۆبیکردنە لە ئاستی باڵادا. ئەمەش لە درێژخایەندا دەبێتە هۆی لاوازبوونی ورەی شۆڕشگێڕانەی خەڵک و بەستنەوەی چارەنووسیان بە بڕیاری وڵاتانەوە.
لە کۆتاییدا، وتارەکەی حەمید تەقوایی پڕە لەوەی کە دەکرێت ناوی بنێین “سیاسەتی نەرێنی”؛ واتە هەر شتێک و هەر کەسێک دژی کۆماری ئیسلامی بێت (تەنانەت مووشەکی ئیسرائیلی و بڕیاری وڵاتە زلهێزەکانیش) بە باش و ڕەوا دەبینرێت. بەڵام شۆڕشی ڕاستەقینە پێویستی بە “سیاسەتێکی ئەرێنی” و سەربەخۆ هەیە کە گرنگی بە ئیرادەی کرێکاران و خەڵک بدات. ڕێگەی ڕزگاری تەنها لە ڕێگەی مانگرتن و ڕاپەڕینی سەربەخۆوەیە، نەک لە ڕێگەی گۆڕینی هاوسەنگیی هێز لە نێوان لایەنە کۆنەپەرستەکاندا. هەر گۆڕانکارییەک کە پشتی بە ئیرادەی خەڵک نەبەستبێت، تەنها گۆڕینی دیکتاتۆرێکە بە یەکێکی تر و ناتوانێت ئازادی و یەکسانیی ڕاستەقینە بۆ کۆمەڵگە دابین بکات.
٢٢/٠٤/٢٠٢٦
