جنگ ادامۀ سیاست به شیوۀ دیگر (یعنی، قهرآمیز) است و، همان طور که پیش تر هم گفتیم، باید ویژگی هر جنگ را بررسی کرد. برای های به لحاظ تاریخی مشخ این منظور، باید از لحظۀ وقوع جنگ به عقب نگریست و سیاست کشورهای متخاصم را ــ که الجرم سیاستی طبقاتی استــ در دورۀ تاریخی مشخصی بررسی کرد. به همین دلیل است که مهم نیست چه کسی اول حمله میکند، زیرا لحظۀ وقوع جنگ فقط یکی از حلقه تعیین های زنجیر است، که لزوما کنندهترین حلقه نیست. لنین این گفته را که جنگ ادامۀ سیاست به شیوۀ دیگر است در جنگ جهانی اول به کار میبندد: » اگر این نظر را برای جنگ کنونی به کار ببندید، خواهید دید که طی چند دهه، به مدت تقریبا نیم قرن، حکومت ها و طبقات حاکم بریتانیا و فرانسه، آلمان و ایتالیا، و اتریش و روسیه سیاست تاراج مستعمرات، ستم بر دیگر ملتها و سرکوب جنبش طبقۀ کارگر را در پیش گرفته اند. کتاب در متن پی دی اف
3
