سایه سنگین طناب؛ اعدام، چهره عریان حکومتی که از زندگی می‌ترسد

اعدام تنها کشتن یک انسان نیست؛ اعدام اعلام جنگ به انسانیت است. طناب دار فقط بر گردن یک زندانی نمی‌افتد، بلکه بر گلوی آزادی، عدالت و کرامت انسانی فشرده می‌شود. هر اعدام اعترافی آشکار است به ناتوانی قدرتی که به جای پاسخ به مطالبات مردم، مرگ را به زبان حکومت‌داری بدل کرده است. تاریخ معاصر ایران آغشته به خون کسانی است که خواستند آزاد زندگی کنند و به همین جرم جان باختند. از نخستین روزهای استقرار جمهوری اسلامی تا امروز، اعدام نه برای اجرای عدالت، بلکه برای خاموش کردن صداها، شکستن امیدها و گسترش ترس به کار گرفته شده است.

فرودگاه سنندج؛ روزی که عدالت را به گلوله بستند

در حافظه مردم کردستان و در حافظه تاریخ، تصویری وجود دارد که هرگز کهنه نخواهد شد؛ تصویر تیرباران در فرودگاه سنندج. در آن قاب تاریخی و در خاک غم زدە آن فرودگاه، تنها چند انسان در برابر جوخه آتش نایستاده بودند؛ آرمان آزادی در برابر گلوله ایستاده بود. انسان‌هایی پای جوخه تیرباران رفتند که گناهشان چیزی جز سر دادن همان خواسته‌ها و آرمان‌های والایی نبود که به خاطرش انقلاب شده بود: آزادی، کرامت و حق تعیین سرنوشت.

وقتی ماشه‌ها کشیده شدند، تنها چند جسم بر خاک نیفتاد. در آن لحظه، عدالت به رگبار بسته شد و فصلی خونین آغاز شد که دهه‌ها بعد هنوز ادامه دارد. از آن روز تا امروز، طنین آن گلوله‌ها در زندان‌ها، بر فراز چوبه‌های دار و در قلب خانواده‌هایی که عزیزانشان را از دست داده‌اند، شنیده می‌شود.

ماشین مرگ؛ از حذف مخالفان تا ارعاب یک ملت

دهه شصت، دهه قتل و اعدام مخالفان سیاسی بود. هزاران انسان به جرم اندیشیدن، اعتراض کردن و رؤیای آزادی داشتن، روانه جوخه‌های مرگ شدند. اوج این جنایت در تابستان ۱۳۶۷ رقم خورد؛ زمانی که هزاران زندانی سیاسی را در سکوت و پنهان‌کاری قتل‌عام کردند. اما ماشین سرکوب متوقف نشد. امروز چوبه دار تنها در انتظار فعالان سیاسی نیست. جوان معترض، زن آزادی‌خواه، کارگر حق‌طلب، معلم دادخواه و هر شهروندی که در برابر بی‌عدالتی سر خم نکند، می‌تواند هدف این دستگاه مرگ قرار گیرد. حکومت می‌خواهد با هر طناب دار پیامی روشن به جامعه بدهد:«اطاعت کنید یا بمیرید.» اما تاریخ بارها نشان داده است که هیچ طنابی نتوانسته آرزوی آزادی را خفه کند.

خطرناک‌تر از اعدام؛ عادی شدن اعدام

بزرگ‌ترین پیروزی سرکوبگران زمانی نیست که انسانی را اعدام می‌کنند؛ زمانی است که جامعه به دیدن اعدام عادت کند.

آن‌ها می‌خواهند نام‌ها فراموش شوند. می‌خواهند انسان‌ها از چهره و هویت تهی شوند و به چند رقم در گزارش‌های رسمی تبدیل گردند. می‌خواهند جامعه به جایی برسد که خبر اعدام را بخواند، لحظه‌ای مکث کند و سپس از کنار آن بگذرد.

اما پشت هر نام، جهانی از آرزوها و عشق‌ها قرار دارد. پشت هر اعدام، مادری چشم‌انتظار، کودکی داغدار، خواهری سوگوار و آینده‌ای نابودشده ایستاده است. نباید اجازه داد انسان‌ها به عدد تبدیل شوند.

سکوت، شریک جنایت است

هر بار که جهان چشم بر این جنایت‌ها می‌بندد، طناب‌های بیشتری آماده می‌شوند. هر بار که منافع سیاسی و اقتصادی بر جان انسان‌ها ترجیح داده می‌شود، جلادان جسورتر می‌شوند.

سکوت در برابر اعدام، بی‌طرفی نیست؛ سکوت، میدان دادن به مرگ است.

زمان ایستادن است؛ مبارزه امروز و ریشه‌کنی سرکوب

امروز، بیش از هر زمان دیگری، دفاع از حق زندگی به یک وظیفه فوری و انسانی تبدیل شده است. آنان که زیر حکم اعدام قرار دارند فقط چند نام در فهرست زندان‌ها نیستند؛ آنان بخشی از آینده این جامعه‌اند. هرچند برای ریشه‌کن کردن کامل این توحش و جنایت ساختاری، راهی جز به زیر کشیدن جمهوری اسلامی وجود ندارد، اما مبارزه برای پایان دادن به این اعدام‌ها همین امروز و در همین لحظه امکان‌پذیر و حیاتی است. نباید و نمی‌توان منتظر آینده ماند. هر فریاد علیه اعدام، سپری برای حفاظت از یک جان است. هر اعتراض، هر کارزار، هر افشاگری و هر همبستگی می‌تواند فاصله میان مرگ و زندگی یک انسان باشد. باید مانع از آن شد که طناب دار به منظره‌ای عادی تبدیل شود. اعدام نه عدالت است، نه قانون و نه پاسخ به هیچ مسئله‌ای؛ اعدام، قتلِ برنامه‌ریزی‌شده انسان به دست قدرت است. هر انسانی که از چوبه دار نجات می‌یابد، پیروزی انسانیت بر مرگ است. هر طنابی که گسسته می‌شود، شکستی است برای ترس و سرکوب. و روزی خواهد رسید که نه از دار خبری باشد، نه از جلاد؛ و کرامت انسان بر ویرانه‌های این ماشین مرگ قد برافرازد.

علی بزرگ پناە 10-11-2026